Figuraal versierde tabakspot

april 2026

Voor de roker is de tabakspot altijd een belangrijk artikel geweest. Hij borg er zijn tabak zodat deze niet zou uitdrogen of verstoffen. Van de tabakspot bestaan zodoende honderden verschillende soorten. Een populaire vinding uit de negentiende eeuw was de figurale tabakspot van gegoten ceramiek. Zij werden vooral gemaakt in grote Boheemse en Oostenrijkse keramiekbedrijven. Naast een gebruiksartikel dienden zij ook als decoratie voor in huis en zelfs als verzamelobject. De afgebeelde tabakspot is zo’n decoratief gebruiksartikel gemaakt van fijne klei, gegoten in een gipsvorm. De uitvoering is volledig figuraal waarbij de pot de vorm van een liggend stuk boomstam heeft, de dekselknop is een zwarte man die uit een lange gesteckpijp rookt. Hij heeft alle kenmerken van een negentiende-eeuwse Duitstalige student in feesttenue: witte broek in hoge rijlaarzen, jasje en op het hoofd een biertonnetje of Tönnchen. De reuzen bierpul of Humpe tussen zijn benen is ook niet weg te denken bij studenten uit het Duitstalige gebied. Nu was het toen vanzelfsprekend ondenkbaar dat een zwarte Afrikaan tevens student kon zijn. Het kan dus niet anders dan dat deze uitbeelding als scherts bedoeld is, of zelfs als beschimping van de neger.

Amsterdam Pipe Museum APM 30.549

Archief object van de maand