Ulmer dubbelkop

mei 2026

Een absoluut technisch hoogstandje is deze bijzondere pijp, een dubbelkop met twee pijpenkoppen naast elkaar, verbonden aan één enkele steel. Uit deze schepping blijkt duidelijk dat een vakman aan het werk geweest is, die prachtig dun houtsnijwerk afleverde met aan de zichtzijde een verfijnd decor. Op beide pijpenkoppen zien we een schild met links een familiewapen met vier kwartieren bekroond door twee helmen en rechts een fraai monogram onder een heraldische kroon, alles binnen een pure rococo-omlijsting. Beide motieven worden omgeven door gestileerd bladwerk die een gestippeld fond omsluiten. Het bladwerk loopt door langs de onderzijde van de steel en zelfs langs de steel omhoog tot aan de manchet. Het type pijp, maar dan gewoon met één ketel, kennen we uit de omgeving van Ulm in Zuid-Duitsland. De tekening van het decor is zonder meer kundig en stijlzuiver, de uitvoering had echter krachtiger gekund. Het lijkt erop dat de snijder moeite had om het decor voldoende reliëf te geven. Vandaar dat hij de contour extra heeft aangezet terwijl de achtergrond werd opgeruwd. Tegelijkertijd zijn de krullen en lijnen te sterk afgerond en daardoor verliest de tekening aan helderheid. Interessante vraag die nog rijst: hoe rookte eigenlijk een dubbelkop? Getuige de koolaanzetting in de pijp is dit rokertje over een langere tijd in gebruik geweest. Wanneer één ketel is uitgegaan en de andere nog brandt, moet deze complexe pijp toch een onprettige valse trek gegeven hebben.

Amsterdam Pipe Museum APM 30.675

Archief object van de maand