Amsterdam Pipe Museum
$('#mast1').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 3000
		});
$('#mast4').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 3000
		});
$('#mast7').cycle({
			delay: 0,
			speed: 2000
		});
$('#mast10').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 4000
		});
home > thema's > franse figurale pijp

Fabrieken

Saint-Malo Crétal Aîné

Periode: 1855-1863>

Adres: Chaussée du Sillon, Rue de la Piperie, Saint-Malo (Ille-et-Vilaine)

Eigenaren: Jean-Baptiste Crétal 1855-1863>

Geschiedenis
De fabriek Crétal Aîné & Cie wordt in 1855 door Jean-Baptiste Crétal, zoon van de pijpenmaker Jacques-François Crétal uit Rennes gesticht. Met de oprichting van deze pijpenfabriek opponeert de initiatiefnemer, die van professie advocaat is tegen de overgang van de voorouderlijke pijpenfabriek in Rennes aan zijn broer Auguste. In de stukken over de stichting van de fabriek in Saint-Malo wordt gesproken van de optie om uit te groeien tot een bedrijf met zo'n vier à vijfhonderd man personeel. Daarmee vergelijkt de initiatiefnemer zich met de succesvolle fabrieken in Saint-Omer en Givet, maar ook met die in het nabijgelegen Rennes. Deze optie was in de jaren 1850 reëel, want de markt voor de Franse kleipijp leek onverzadigbaar: het vernieuwende aspect van de Franse kleipijp samen met hun relatief voordelige prijs was op de wereldmarkt een succesformule. Toch heeft de fabriek in Saint-Malo die groei niet kunnen waarmaken. Aan het begin van de jaren 1860 zet een onafwendbaar verval in, dat voor Crétal Aîné & Cie tot sluiting leidt.

Vanwege de oude betrekkingen in Rennes en de lust met het ouderlijke bedrijf te concurreren is het niet verwonderlijk dat deze fabriek een depot in Rennes opent, gevestigd op nummer 6 van de Rue Motte Fablet. Het belang van deze vestiging is volstrekt onduidelijk aangezien de schoonzoon van Jean-Baptiste Crétal in die plaats al een eigen pijpenfabriek bestierde. Jean-Baptiste had hem hiervoor zowel zijn naam als zijn kapitaal geleend. Blijkbaar kan de vertegenwoordiging daar niet plaatsvinden. Na 1862 vernemen wij niets meer over de fabriek in Saint-Malo. In dezelfde periode gaat het bedrijf Crétal-Gallard in Rennes failliet en moeten de pijpenfabrieken drastisch zijn ingekrompen. Het is niet onwaarschijnlijk dat de drie bedrijven na een forse afslanking in één fabriekscomplex zijn samengevoegd en onder leiding van Picard nog enige tijd zijn voortgezet.

Kenmerken van de producten
De productie van Crétal Aîné & Cie valt in twee groepen uiteen. De meest eenvoudige pijpen zijn kortgesteeld met eenvoudige ketels, waarvan het leeuwendeel voor export naar overzee bedoeld is. Daarnaar verwijzen ook de modellen die sterk op de Engelse kleipijp geënt zijn. De vondst van pijpen met het merk TD op de steelzijde van de ketel wijst vooral op export naar de Verenigde Staten.

Flamboyanter is een groep vrij kloeke figurale producten die qua thema vooral de belangstelling van de zeeman hebben. Zo is er een prachtige serie vrouwelijke naakten, die gemodelleerd zijn op de steel van de pijp of in hoogreliëf in de steelhoek. Opmerkelijk is dat deze producten naadloos aansluiten bij vergelijkbare stukken die Gisclon uit Lille tegelijkertijd op de markt bracht met benamingen als Sirène en Léda. Wat uitdagender is een pijpenkop vormgegeven als de schaamstreek en bilpartij van een vrouw, overwegend bedoeld om buitengaats te roken. Helaas tasten we in het duister over de productieverhouding tussen het eenvoudige exportgoed en de figuurpijpen.

Uit de voorkomende modelnummers kunnen we concluderen dat het assortiment van Crétal-Aîné niet heel groot geweest is. Dat sluit ook aan bij de korte periode van bestaan. Het hoogste modelnummer is 317, terwijl het er op lijkt dat lang niet alle nummers zijn ingevuld. De steelpijpen worden gemerkt met een intaglio met "F. CRETAL AINE ET CIE A ST. MALO". Vanwege de verwarring van de drie bedrijven in de regio met dezelfde familienaam was een kort maar krachtig merkstempel niet mogelijk.

Nomenclature

Literatuur
Henri Beillard , Loïc Langouet, "La piperie Cretal Aîné et Cie à Saint Malo, Milieu XIXème siècle", Les Dossiers du Centre Regional Archeologique d'Alet 5, 1977, 39-58.

1

Afbeeldingen 1 / 3

Steelpijp met liggend naakt
Figurale pijp met vrouwelijk naakt
Vermoedelijk een politiek portret