Amsterdam Pipe Museum
$('#mast1').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 4000
		});
$('#mast4').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 4000
		});
$('#mast7').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 2000
		});
$('#mast10').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 2000
		});
home > thema's > franse figurale pijp

Pijpen in soorten en maten

Het fenomeen assortiment

Het begrip assortiment wordt gebruikt voor het marktaanbod van een maker of fabriek op een zeker moment. Dit marktaanbod wordt met veel zorg opgebouwd en is een weerspiegeling van de afzet. Bij het samenstellen van zijn assortiment streeft de fabrikant naar een eenheid in aanbod, dat wil zeggen dat hij een reeks modellen levert die op elkaar aansluiten. Over de jaren treedt onvermijdelijk een vertekening op doordat oude modellen leverbaar blijven. Deze staan nog op voorraad of anders zijn de productiemallen nog beschikbaar. De keuze om een minder courant model uit het assortiment af te voeren wordt niet snel gemaakt, er is immers altijd kans tot verkoop.

Afhankelijk van de marktkansen wordt het fabrieksassortiment uitgebreid met meer van hetzelfde, bedoeld om de keuzemogelijkheid in detail te vergroten. In andere gevallen ontstaat een ruimere variatie om nieuwe klanten voor zich te winnen of bestaande klanten met een nieuwigheid vast te houden. Het assortiment van de meeste bedrijven vertoont grote gelijkenis omdat zij de grootste gemene deler van de smaak van de consument reflecteren. Het interessante aan het assortiment is de specifieke verdienste van het bedrijf ofwel het bedrijfseigene van de fabriek dat soms zelfs uniek kan zijn.

De driedeling van het assortiment van de Franse pijpenfabrieken is al ter sprake gekomen. De oudste loot is de Hollandaise later aangeduid als Belge: de gladde, ongedecoreerde pijp met een ovale ketel en een rechte steel, gemaakt in variërende lengtes. Naast deze traditionele groep is de tweede categorie de typische Franse figuraal gedecoreerde steelpijp. Deze soort bestaat in uiteenlopende ontwerpen en onderwerpen met een sterke variatie in driedimensionaliteit. Tot de derde loot behoort de manchetpijp die sterker sculpturaal is uitgewerkt dan de steelpijp en het meest luxe deel van het assortiment uitmaakt.

Binnen het assortiment wisselen de drie hoofdgroepen in samenhang en in uitvoering. In de loop van de negentiende eeuw nemen de Hollandse en Belgische modellen in aantal af ten gunste van eigen ketelvormen en figurale vindingen. De verhoudingen in de afzet fluctueren door de tijd heen zowel per bedrijf als in het algemeen. Uiteraard wordt dat veroorzaakt door de voortdurend wisselende mode en de veranderende vraag van de consument. Het aanboren van nieuwe markten leidt dikwijls tot assortimentsverbreding met nieuwe modellen die in andere gebieden populair zijn. Dergelijke toevoegingen maken het assortiment geleidelijk internationaler.

We kennen het assortiment in zijn variatie door inventarisatie van bewaard gebleven pijpen. Overigens geeft dat een vertekend beeld want het zijn vooral de bijzondere pijpen die bewaard bleven. Een betere bron vormen de catalogi van de fabrieken. De catalogus geeft het assortiment aan zoals de fabrikant dat graag aan zijn klanten toonde. Van de meest prestigieuze modellen is doorgaans alles afgebeeld, de mindere kwaliteiten worden soms afgeslankt weergegeven. Door deze wijze van presenteren stuurt de fabrikant zijn klanten naar de voor hem best renderende soorten. In de catalogi staan doorgaans geen speciale edities, gemaakt op verzoek van een specifieke afnemer en bestemd voor een bepaald marktsegment. Veel van deze speciale maaksels zijn daardoor onbekend gebleven.

Het inzicht in het fabrieksassortiment is nooit compleet. Het reikt namelijk verder dan alleen de inventarisatie van de modellen. Aanvullend zouden we meer willen weten over de periode van productie en de oplage per model. Dan krijgen we een beter inzicht in de populariteit van de pijpen en het veranderende modebeeld. Helaas is die kennis nooit opgetekend, al is zij niet voorgoed verloren gegaan, want wie de modeveranderingen zorgvuldig bestudeert, kan nog veel assortimentsverschuivingen achterhalen.

1

Afbeeldingen 1 / 3

In Frankrijk gemaakte Holandaise
Variatie in het Goudse model
De Belge met zijn bolle ketel