Amsterdam Pipe Museum
$('#mast1').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 2000
		});
$('#mast4').cycle({
			delay: 0,
			speed: 2000
		});
$('#mast7').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 3000
		});
$('#mast10').cycle({
			delay: 0,
			speed: 2000
		});
home > thema's > franse figurale pijp

Pijpen in soorten en maten

Onderwerpen op de kleipijp

Het aantal voorstellingen in de figurale pijp is verbazingwekkend groot. Van diverse fabrieken zijn in de loop van de tijd de handelscatalogi opgedoken waardoor we een goed beeld hebben gekregen van de geweldige productvariatie. Een gevestigde fabriek met een zekere omvang realiseert zo'n twintig nieuwe modellen per jaar. Na enkele tientallen jaren van bestaan is dus sprake van honderden modellen. De oudere fabrieken als de firma Louis Fiolet, C. Duméril & Leurs en de firma J. Gambier beschikken uiteindelijk over een modellenbestand tussen de duizend en ruim tweeduizend verschillende exemplaren. Uiteraard is dat dankzij hun succesvolle marktvoering en lange periode van bestaan.

Voor deze presentatie over de figurale pijp is een indeling naar voorstelling gemaakt die in drie hoofdcategorieën uiteen valt.

- bestaande personen

vorsten uit Frankrijk
vorsten uit andere landen
politici
militairen
kunstenaars
overige personen

- fantasie personen en types
literatuur, theater en volksliedjes
symboliek
mythologie
landen en volken
rangen, standen en beroepen

- flora, fauna en voorwerpen
planten en bloemen
dieren
voorwerpen

Elk van deze categorieën is weer verder in thema's onderverdeeld. Dit is overigens niet een indeling die in de negentiende eeuw werd gebruikt. De roker zocht in zijn pijpenwinkel een model dat hem aansprak, zonder zich bewust te zijn van het volledige assortiment. Bij de bespreking in dit artikel worden de meest specifieke voorbeelden aangehaald. Waar mogelijk wordt per groep of soms per individuele uitbeelding verklaard waarom die voorstelling tot stand is gekomen en wat indertijd de betekenis voor de doelgroep was. Zo wordt niet alleen de enorme vormvariatie in de figurale pijp getoond, maar ook de waarde geduid als propaganda-artikel, souvenir, praatstuk of voorwerp van amusement. Wie het panopticum aan voorstellingen overziet, krijgt een beeld van de belevingwereld van de negentiende eeuwse roker die op ons nu soms verwonderlijk overkomt.

De categorie bestaande personen kent een duidelijke tweedeling. De meest actuele zijn de contemporaine of eigentijdse personen, daartegenover staan de historische figuren. Vanuit de tegenwoordige tijd bezien zijn alle voorgestelden inmiddels historische personen, maar in de tijd van productie gold dat vanzelfsprekend niet. Het is goed te bedenken dat meer dan de helft van de in pijpen uitgebeelde personages toen zij in de negentiende eeuw bedacht werden nog leefden en actuele daden verrichtten. Zij waren bekend vanuit het nieuws en vanwege hun populariteit haalden zij de krant of het tijdschrift. Om die reden waren zij voor de roker herkenbaar om vervolgens als mascotte geliefd te worden. De scheiding eigentijds dus negentiende eeuws en historisch is hier bewust niet doorgevoerd omdat de meeste onderwerpen dan tweemaal aan bod moeten komen.

1

Afbeeldingen 1 / 6

Russich vorstenportret
Politieke pijp met La Républicaine
Portret van La Rochejaquelein
Generaal Bibillot als militair
Rembrandt als kunstenaarsportret
Sire Franboisy als algemeen type