Amsterdam Pipe Museum
$('#mast1').cycle({
			delay: 0,
			speed: 4000
		});
$('#mast4').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 3000
		});
$('#mast7').cycle({
			delay: 0,
			speed: 4000
		});
$('#mast10').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 4000
		});
home > thema's > vincent van gogh

De pijp bij andere schilders

Pijp uit de gratie

Een tijdgenoot en schilder met wie Vincent veel correspondeerde is Emile Bernard. Deze collega-schilder had hij in Parijs ontmoet. Bernard - van wie hier een zelfportret zonder pijp (afb. 58) - had een meer wereldse blik. Zo interesseerde hij zich sterk voor de Levant, het Ottomaanse rijk. Op reis in 1900 schilderde hij in Cairo een lokale waterpijprookster (afb. 59), een scene die wel heel ver van Van Gogh afstaat en het andere roken, namelijk het gebruik van hasjiesj laat zien. Ook dergelijke rookinstrumenten werden naar de werkelijkheid geschilderd en niet verwonderlijk dat we historische voorwerpen nog tegenkomen (afb. 60), zij het dat de breekbare aardewerken koppen en de lange roeren doorgaans ontbreken.

Tegen het eind van het leven van Vincent van Gogh verandert het rookpatroon snel. Waar Vincent zijn pijp trouw blijft zien we dat bij een steeds grotere groep rokers de sigaar in trek komt. Vincent beeldt dat zelf niet af in zijn schilderijen. Rondom hem wordt nog onverminderd pijp gerookt. Bij andere kunstbroeders zien we dat de sigaar wel prominent aanwezig is. Paul Signac bijvoorbeeld, precies tien jaar jonger dan Vincent, experimenteerde uitgebreid met kleuren. Zijn schilderstijl werd later aangeduid als het pointillisme. Beide schilders exposeerden nog samen in Parijs. Op Signacˈs schilderij De eetkamer uit 1887 zien we dat hij een rijker milieu schilderde. De heer des huizes rookt een sigaar uit een kenmerkende sigarenhouder met een tipmodel bestaande uit meerschuim met een barnstenen mondstuk (afb. 61, detail). Ook dat beeld is sterk milieugebonden en toont de mode van zijn tijd maar ondanks de techniek van schilderen is duidelijk op te maken wat voor sigarenhouder bedoeld wordt (afb. 62).

Een andere, beroemde kunstenaar uit de kring van Vincent is Henri de Toulouse-Lautrec. Deze schilder, vooral bekend van zijn affiches, had vooral oog voor vrouwelijk schoon, vandaar dat we bij hem weinig pijprokers tegenkomen. Geboren in een aristocratische familie bewoog Toulouse-Lautrec zich in volstrekt tegengestelde kringen dan die van Vincent van Gogh. Zijn portret van Louis Pascal laat dit duidelijk zien: een gedistingeerde heer met hoge hoed en sigaar (afb. 63). Heel wuft voor de tijd wordt hier geen sigarenpijp gebruikt.

1

Afbeeldingen 1 / 6

Afb. 58 Portret van Emile Bernard
Afb. 59 Bernard's shisharookster
Afb. 60 Waterpijp van een kalebas
Afb. 61 Sigarenpijp door Signac
Afb. 62 Meerschuim sigarenhouder
Afb. 63 Sigarenroker door Lautrec