Amsterdam Pipe Museum
$('#mast1').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 4000
		});
$('#mast4').cycle({
			delay: 0,
			speed: 3000
		});
$('#mast7').cycle({
			delay: 0,
			speed: 3000
		});
$('#mast10').cycle({
			delay: 0,
			speed: 4000
		});
home > museum > hoogtepunten uit het amsterdam pipe museum

Pijpen uit Noord- en Zuid-Amerika

De vredespijp van de Indianen

De Indianenstammen van de Great Plains, het prairiegebied ten oosten van de Rocky Mountains gebruikten pijpen in een specifieke stijl. Het zijn pijpen die officieel calumet heten maar die algemeen bekend staan als vredespijp. Voor die laatste zou de term ceremoniële pijp geschikter zijn, want naast de vredespijp werd er ook een oorlogspijp gebruikt. Kenmerkend voor de pijpen is de rode steensoort, die catlinite heet en verder de specifieke zogenaamde calumetvorm.

De prachtige rode steensoort voor deze pijpen wordt in de rotsen gevonden in lagen die gemakkelijk kunnen worden weggezaagd. De kleur kan sterk variëren, soms is zij volledig effen, dan weer enigszins gespikkeld. Voor de rode versie wordt ook wel de naam Minnesota pipestone gebruikt. Als handelsartikel wordt deze steen naar alle gebieden verkocht. Omdat de steensoort betrekkelijk zacht is kan deze gemakkelijk met eenvoudig gereedschap worden bewerkt, dat geldt zowel voor het boren en slijpen als het polijsten. Een positieve eigenschap is ook dat het de warmte goed weerstaat, terwijl het door gebruik een prachtige patina krijgt.

Kenmerkend voor de traditionele Plains pijp is de hoge cilindrische rechtopstaande ketel die doorgaans iets minder lang is dan het steelgedeelte waarin later het roer wordt geschoven. Deze steel loopt voorbij de ketel verder door, verjongt zich en eindigt vaak in een mooi afgeschuinde punt. Vanwege dit kenmerkende silhouet worden dergelijke pijpen aangeduid met T-shaped, overeenkomstig de vorm van een omgekeerde letter T.

Uit de wijze waarop de pijp is afgewerkt blijkt de kwaliteit en ook de ouderdom. Aanvankelijk wordt er alleen gesneden en geslepen en is het oppervlak spiegelglad. In de historische periode maakt men steeds vaker van metalen gereedschap gebruik, waardoor mechanische sporen op het voorwerp achter zijn gebleven. Vooral in het boren van de ketel- en steelopening zien we dat.

De stenen pijpenkoppen worden van oorsprong gemonteerd met een lang recht houten roer dat afgeplat van vorm is. Soms is zo'n steel met wat snijwerk versierd, maar meestal is deze glad. Aan het eind wordt deze steel met het zogenaamde quill-werk versierd, gevlochten leerbandjes in verschillend kleuren. In dat vlechtwerk worden vaak patronen aangebracht zoals de pijp van het Amsterdam Pipe Museum laat zien met in een rood veld twee pijlpunten en ertussen een vierpuntige ster. Aan de onderzijde is in het vlechtwerk zelfs een tekst aangebracht. Het mondstuk eindigt in een punt en hier is een band met kleurige vogelveren aangebracht. Als extra versiering is nog een geel zijden lint toegevoegd met afhangende punten.

Interessant is het etiket dat op het roer van deze pijp geplakt zit. Dit etiket heeft een rode rand en met inkt lezen we "M.I.McCREIGHT TCHANTA-TANWA CEREMONY OF ADOPTION AS CHIEF '08". Het verwijst naar ene McCreight die de pijp ten geschenke heeft gekregen toen hij als Chief werd verkozen. Dat moet in1908 zijn geweest, getuige het jaartal. Of de pijp toen nieuw was of al enige tijd in gebruik is geweest, blijft onduidelijk. Uiteindelijk verzeilde dit exemplaar in het Tabakmuseum van Wenen en toen die collectie werd geveild verhuisde de pijp naar Amsterdam.

Amsterdam, collectie Amsterdam Pipe Museum APM 16.847

hoogtepunten

voorhistorisch

archeologisch

pijpen van klei

keramische rookpijpen

porselein als materiaal

het magische meerschuim

europese houten pijpen

andere europese pijpen

pijpen uit noord- en zuid-amerika

pijpen uit afrika

pijpen uit azië

pijpenmakersgereedschap

tabacologische voorwerpen

curiosa en varia

1

Afbeeldingen 1 / 5

De T-vormige pijpenkop
De complete pijp met houten roer
Steel met het kleurige quill-werk
Onderzijde van de steeldecoratie
Etiket met herkomst op de steel