Amsterdam Pipe Museum
$('#mast1').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 2000
		});
$('#mast4').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 4000
		});
$('#mast7').cycle({
			delay: 0,
			speed: 3000
		});
$('#mast10').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 2000
		});
home > museum > hoogtepunten uit het amsterdam pipe museum

Andere Europese pijpen

Een tabakspijp verpakt in zilver

Meerschuim is van alle materialen voor pijpen wel het meest geschikt. Het absorbeert vocht, is licht van gewicht en genoot daarom groot aanzien. Niet verwonderlijk dus dat de adel graag uit een meerschuim pijp rookte. Toch was voor sommige rokers de uitstraling ervan onvoldoende voornaam. Daarbij kunnen we wel wat bedenken. Het doorroken van meerschuim was een lange weg en tijdens dat kleuren wisselde het voorkomen van de pijp en dat zag er niet altijd even fraai uit. Door de pijp nu te verpakken in een metaalmantel kon men het uiterlijk beter beheersen. Bij deze tabakspijp is dat met succes bereikt waardoor het voorkomen chiquer is dan bij welke pijp ook.

Een meerschuim pijpenkop met een Turks model ketel is als uitgangspunt genomen. Niet een eenvoudig gedraaid model, maar een twaalfkantige ketel met een trechtervormige kelk en de kenmerkende verzwaarde bolronde basis. Gezien de vorm mogen we er van uitgaan dat het om een beter stuk meerschuim ging, anders had men niet de moeite genomen de kop meerzijdig af te vlakken. Kenmerkend is ook de afgeronde rattenstaart langs de onderzijde van de pijpenkop. Het gaat dus om een pijpmodel dat karakteristiek is voor Turkije, maar dat bij grote aantallen ook in Hongarije en Oostenrijk werd nagemaakt, later zelfs in Duitsland.

Vervolgens is deze ketel volledig in zilver gemonteerd. Niet gewoon in een eenvoudige gestanste bekleding die in twee of drie stukken werd gedrukt en vervolgens aaneen werd gesoldeerd, maar van een veel luxere uitvoering. Twee alliages zilver met respectievelijk gedreven en gegraveerde voorstellingen werden samengesoldeerd tot een aantrekkelijk ritme ontstond. In die bepakking werd het zilveren klepdeksel geïncorporeerd dat een trommelvorm heeft en met staande sleufvormige luchtgaten is doorboord. Centraal hierop is een knopje aangebracht. Let vooral op de klemveer die prachtig gewerkt is. De motievenschat is puur ornamentaal en is volledig uitgevoerd in een neo-rococo stijl. Die stijl kenmerkt zich door asymmetrische details in een symmetrische opbouw waarbij cartouches en bladwerk domineren. Het kan bijna niet anders dat de zilversmid hiervoor een modellenboek raadpleegde, want de decoraties zijn buitengewoon stijlzuiver en perfect gedetailleerd.

De pijp is bewaard gebleven met zijn oorspronkelijke roer bestaande uit een lange rechte steel die eveneens meerkantig is en uit secties buffelhoorn bestaat. Geheel in stijl is ook dit roer volledig met zilver bekleed en wel in zones die afwisselend gegraveerd en gedreven zijn. Aan het eind van de steel zit de zogenaamde slap, een met zilverdraad omwikkeld flexibel gedeelte waarna het hoornen mondstuk volgt. Die slap gaf de roker het comfort, omdat dat deel buigzaam was. Om de verbinding tussen ketel en steel te waarborgen is een dubbele zilveren ketting met langgerekte schakels aangebracht die van de steel naar de ketel loopt. Om deze kostbare pijp te beschermen werd een foedraal van hout gemaakt, die nauw om het voorwerp sluit. Aan de buitenzijde werd deze met bruin leer bekleed en twee haakjes dienen als sluiting. Inwendig is donkerblauwe fluweel aangebracht. De totale lengte van de foedraal meet 49 centimeter.

Al met al heeft deze pijp door zijn opsmuk een buitengewoon opmerkelijke voorkomen gekregen. De arbeidsintensieve montage in twee alliages zilver in twee wisselende technieken geven de pijp een luxueus tot protserig voorkomen. In ieder geval was het indertijd een zeer kostbaar en vooral ook ongebruikelijk stuk. Ook de zorgvuldige foedraal getuigt van de hoge mate van luxe. Toch is het niet de favoriet van de bezitter geworden. Hoe prestigieus ook, de pijp is nooit gerookt. De datering moet gezien de pedigree tussen 1840 en 1850 liggen.

Amsterdam, collectie Amsterdam Pipe Museum APM 19.535

hoogtepunten

voorhistorisch

archeologisch

pijpen van klei

keramische rookpijpen

porselein als materiaal

het magische meerschuim

europese houten pijpen

andere europese pijpen

pijpen uit noord- en zuid-amerika

pijpen uit afrika

pijpen uit azië

pijpenmakersgereedschap

tabacologische voorwerpen

curiosa en varia

1

Afbeeldingen 1 / 5

De zilveren pijp in zijn foedraal
De pijp zonder foedraal
De ketel met drijf- en graveerwerk
Detail van graveerwerk op de ketel
Gedreven en gegraveerde versiering