Amsterdam Pipe Museum
$('#mast1').cycle({
			delay: 0,
			speed: 3000
		});
$('#mast4').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 3000
		});
$('#mast7').cycle({
			delay: 0,
			speed: 4000
		});
$('#mast10').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 2000
		});
home > museum > hoogtepunten uit het amsterdam pipe museum

Keramische rookpijpen

Hoge kwaliteit uit Ruhla

Bijzonder en zeer tijdgebonden is het model van deze tabakspijp. Het gaat om een tweezijdig afgeplatte ketel met een prachtige ovaalvorm die refereert aan de empire tijd. Aan weerszijden is een buitengewoon artistiek reliëf aangebracht. Links zien we twee staande vrouwen in plooigewaad, de linker vrouw met een cornucopia met vruchten, de rechter met een schaal met vlam. Het grondje waarop zij staan laat links een boomstronk zien. De rechter zijde van de ketel is vergelijkbaar gedecoreerd, weer met twee staande vrouwen, de linker met een mand bloemen, de rechter houdt drie bladeren omhoog.

Bijzonder aan de pijp is de prachtige volmaakt ovale vorm in combinatie met de buitengewoon artistiek gemodelleerde figuren. Duidelijk is dat een vakman de vorm voor deze pijp heeft gemaakt en daarbij uitging van klassieke voorbeelden herschapen naar de mode van de dag. De drang tot perfectioneren zien we ook aan de details. De ketel laat aan de voorzijde bijvoorbeeld een maskerkopje zien met druiven in het haar. Aan de steelzijde is een bladmotiefje aangebracht. De opgaande steel is aan weerszijden met een palmet versierd, een motief kenmerkend voor de empire stijl.

De montage van deze pijp completeert het geheel. Karakteristiek voor de tijd is die gegoten van brons en vervolgens vuurverguld. Ook hiervan is de detaillering prachtig: let op het knorrenmotief op het deksel met de subtiele luchtinlaat langs de onderrand. Rondom het frame is een mooie rand van golvende lijnen te zien die prachtig contrasteert tegen de gearceerde ondergrond. De klemveer die het deksel op de pijpenkop houdt, heeft een vraagtekenvorm en is ook gewerkt. De oorspronkelijke steel is nog bewaard en deze is van een lichte houtsoort, afgemonteerd met buffelhoorn en een borgkoord met kwastje.

Aardig is het te filosoferen over wat de maker met deze pijp bedoelde. Suggereerde hij met de bruine kleur een pijp van hout? Het materiaal, de zogenaamde siderolith, een fijne gietklei, werd echter vaker gebruikt om meerschuim te imiteren. In dat geval zou het dan om een diep donkerbruin gerookte meerschuim pijp gaan. Beide opties lijken niet waarschijnlijk. Eerder werd met het mattig zwarte uiterlijk een pijp van de begeerde basaltware uitgedrukt: de bij Wedgwood in Engeland gemaakte zwarte steengoed pijpen die de Duitsers niet konden namaken. Door het oppervlak diep zwart te kleuren bereikte men toch een vergelijkbaar resultaat. Helaas, doordat de verf onvoldoende slijtvast was verdween deze in de loop van de jaren en kwam de wat onthutsende rode scherf tevoorschijn. Die slijtage onderstreept nu de ouderdom van bijna twee eeuwen maar doet aan de prachtige tijdgebonden vormgeving niets af.

Amsterdam, collectie Amsterdam Pipe Museum APM 18.475

hoogtepunten

voorhistorisch

archeologisch

pijpen van klei

keramische rookpijpen

porselein als materiaal

het magische meerschuim

europese houten pijpen

andere europese pijpen

pijpen uit noord- en zuid-amerika

pijpen uit afrika

pijpen uit azië

pijpenmakersgereedschap

tabacologische voorwerpen

curiosa en varia

1

Afbeeldingen 1 / 4

De pijp met zijn totale lengte
De linker zijde van de ovale ketel
De rechter zijde van de pijpenkop
Detail van de ketelvoorstelling