Amsterdam Pipe Museum
$('#mast1').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 2000
		});
$('#mast4').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 3000
		});
$('#mast7').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 3000
		});
$('#mast10').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 3000
		});
home > museum > hoogtepunten uit het amsterdam pipe museum

Curiosa en varia

De bruiloftspijp in functie

Het aanbieden van een tabakspijp aan de bruidegom op de dag van het huwelijk is een ritueel dat in veel streken van ons land bekend was. Dit gebruik is zo belangrijk geweest dat het onlosmakelijk met de geschiedenis van de pijp verbonden is. Dat komt mede omdat de bruidegomspijp na het huwelijk in een wandkastje of een kartonnen doos werd bewaard. Eens per jaar, op de dag van het huwelijk, werd hij tevoorschijn getrokken en weer gerookt. Heel voorzichtig overigens, want het bijgeloof meldde dat als de pijp brak dan brak het huwelijk.

Niet verwonderlijk dus dat dit schilderij van een traditionele bruiloft waarop de pijp prominent te zien is, indertijd voor onze collectie werd aangekocht. Uiteindelijk is het ritueel van de bruidegomspijp maar zelden afgebeeld. Het is een stukje folklore dat veelal aan de aandacht van de kunstenaars is ontsnapt en dat is niet verwonderlijk. De hoogtijdagen van de bruiloftspijp liggen in de negentiende eeuw en in die tijd vonden kunstenaars hun inspiratie in andere onderwerpen.

Het onderhavige schilderij stelt een traditioneel Fries interieur voor met langs de wanden witjes en op de rand van de schouw blauw beschilderd porselein. Rechts van het midden is het bruidspaar afgebeeld in Hindeloper dracht, de man rokend uit een met bloemen opgestrikte bruidegomspijp. Uiterst rechts op de voorgrond zien we een oude vrouw aan het spinnewiel. Zij wordt van op de rug gezien en brengt een toost uit op het echtpaar. Het lijkt erop dat de schilder met haar de periode na het huwelijk verbeeldde. Rechts van het midden wipt een jongen op een sportenstoel. Ook hij rookt een lange pijp en symboliseert de ongebondenheid, de tijd voor het huwelijk.

De voorstelling is kenmerkend voor een verdwijnende cultuur waarmee de schilder Sebes sterk begaan was. Niet voor niets komen de behoudende thema's over de oude Friese cultuur in zijn werk steeds weer terug. Vooral het verval van de Friese klederdracht ging hem zeer aan het hart. Vandaar dat hij de Hindeloper dracht hier heel nauwkeurig uitbeeldde, het gebruik van de bruidegomspijp inclusief.

Schilder Pieter Willem Sebes werd in 1827 geboren. Zijn interesse voor het schilderen stamt al uit zijn Harlinger jeugd. Na enkele jaren in Den Haag bezocht hij de Academie in Antwerpen. Zijn werk vertoont veel kenmerken van de Friese cultuur, waarvan dit schilderij een prachtig voorbeeld is. Daarnaast maakte hij bijvoorbeeld in opdracht van het Rijksmuseum historieportretten, waarvoor hij soms originelen uit buitenlandse musea kopieerde. Hoewel Sebes verschillende keren naar Friesland terugkeerde, vertoefde hij toch vooral in Brussel, Amsterdam en Baarn. Dit werk, dat in 1877 tot stand kwam, schilderde hij bijvoorbeeld in Brussel. Duidelijk is dat zijn betrokkenheid met de Friese cultuur ook ver van huis niet verdween. Het is een thema dat we in veel van zijn schilderijen terugzien. Sebes overleed in Amsterdam in 1906.

Amsterdam, collectie Amsterdam Pipe Museum APM 10.063

hoogtepunten

voorhistorisch

archeologisch

pijpen van klei

keramische rookpijpen

porselein als materiaal

het magische meerschuim

europese houten pijpen

andere europese pijpen

pijpen uit noord- en zuid-amerika

pijpen uit afrika

pijpen uit azië

pijpenmakersgereedschap

tabacologische voorwerpen

curiosa en varia

1

Afbeeldingen 1 / 5

Sebes in de oorspronkelijke lijst
Het paneel zonder lijst
Het bruidspaar, de man met pijp
De rokende jonge jongen
De vrijgezelle oude vrouw