Amsterdam Pipe Museum
$('#mast1').cycle({
			delay: 0,
			speed: 3000
		});
$('#mast4').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 3000
		});
$('#mast7').cycle({
			delay: 0,
			speed: 3000
		});
$('#mast10').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 2000
		});
home > museum > hoogtepunten uit het amsterdam pipe museum

Pijpen uit Azië

Een gouden kiseru voor dames

Vanaf het moment dat het roken in Japan bekend wordt, gebruikt men er een speciaal type tabakspijp. Het is de zogenaamde kiseru, een pijp met een kleine trechtervormige metalen kop en een bamboe steel. Het mondstuk is eveneens van metaal met een steelaanzet spiegelbeeldig aan de steelopmaat van de ketel. De kiseru zal eeuwenlang populair blijven, totdat deze verdrongen wordt door de West-Europese houten pijp en dat gebeurde tussen de twee Wereldoorlogen. Gelijk daarmee verandert ook de smaakbeleving van de Japanse roker. De uiterst fijn gesneden, halfzware kiseru tabak wordt verruild voor de gearomatiseerde Europese tabak. De pijproker die een sterkere smaak begeert, kan overstappen op de sigaret.

In Japan roken zowel mannen als vrouwen pijp, al is in het rookinstrument duidelijk onderscheid te zien. De pijp voor de man is beduidend groter en grover, die voor de vrouw klein en elegant. De uitvoering van de pijp is verder sterk aan de status van de roker gerelateerd: aan de tabakspijp kun je het rang- en het standsgevoel van de gebruiker aflezen. Een schitterend voorbeeld van een specifieke maar vooral ook chique damespijp is deze gouden kiseru. Deze pijp behoort tot de kostbaarste soorten omdat het een kiseru is met een exclusief voorkomen waarbij met het duurste materiaal geen opzichtig maar juist een heel bescheiden resultaat is verkregen.

Bij deze pijp is het gouden oppervlak onversierd gelaten op een getordeerde lijn na die op geraffineerde wijze op beide metalen steeldelen is aangebracht. Dat gebeurde door gravering in de steel, die vervolgens met een legering van goud, koper en zwavel weer is ingevuld. Deze techniek duiden we aan met niëllo en gebeurde vaak in zilver maar zelden in goud. Dat ingebrande mengsel resulteerde in een bijzondere blauwachtige tint. Na polijsten werd een prachtig glad oppervlak verkregen met een onverslijtbare decoratie.

Een datering voor deze pijp is moeilijk te geven. De kiseru is nauwelijks aan ontwikkeling onderhevig. Minimale verschillen in de ketelvorm of het mondstuk vormen de enige aanwijzing voor een nauwkeurigere periodisering. Bij dit exemplaar wijst het rechte ongeprofileerde mondstuk en de gebrande decoratie op het bamboe op een vroegere datering. De Japanners zouden in dit geval spreken van een pijp uit de Edo-periode. Hoewel dat tijdvak al in 1603 begint, gaat het hier om een product uit de laatste decennia van die periode, zo tussen 1850 en 1870.

Amsterdam, collectie Amsterdam Pipe Museum APM 19.672

hoogtepunten

voorhistorisch

archeologisch

pijpen van klei

keramische rookpijpen

porselein als materiaal

het magische meerschuim

europese houten pijpen

andere europese pijpen

pijpen uit noord- en zuid-amerika

pijpen uit afrika

pijpen uit azië

pijpenmakersgereedschap

tabacologische voorwerpen

curiosa en varia

1

Afbeeldingen 1 / 3

De gouden kiseru in volle lengte
De niëllo tordering op de steel
Detail van de ketel en steelaanzet