Amsterdam Pipe Museum
$('#mast1').cycle({
			delay: 0,
			speed: 2000
		});
$('#mast4').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 4000
		});
$('#mast7').cycle({
			delay: 0,
			speed: 2000
		});
$('#mast10').cycle({
			delay: 0,
			speed: 3000
		});
home > museum > hoogtepunten uit het amsterdam pipe museum

Pijpen uit Azië

Een prestigieuze kiseru met karper

De Japanse pijp heet kiseru en is van metaal gemaakt. Zij bestaat uit een kleine pijpenkop met kom- of trechtervorm aan een korte steelaanzet. Het mondstuk, eveneens van metaal wordt samen met de kop op een houten of bamboe steel geschoven. De standaard pijp is van ongedecoreerd onedel metaal zoals messing. Voor wie zich echter meer kan permitteren bestaan zeer luxe kiserus waarmee de roker kan imponeren. Bij ontmoetingen, zowel privé als in het openbaar, kan het tevoorschijn halen van een fraaie pijp de status van de bezitter onderstrepen. De Japanners hebben daar vooral in de negentiende eeuw dankbaar gebruik van gemaakt.

Het toppunt van luxe wordt uitgedragen door deze zilveren pijp, voorzien van gouddecoraties. De twee huizen van de pijp, die delen waarin het houten roer wordt geschoven, zijn hier rijk versierd met een rondlopende decoratie die van buitengewoon knap vakmanschap getuigt. Hoofdmotief is een karper die uit het water oprijst en dit dier is prachtig uitgevoerd in massief goud van een hoog gehalte dat met een diepe geeltint tegen de blanke omgeving afsteekt. De schuimkoppen op de golven zijn met een sterk zilverreliëf heel treffend gemodelleerd. Als achtergrond zijn rietstengels en bladeren in een veel lichter reliëf aangebracht.

Het gedeelte bij de pijpenkop toont een landschap met bergen op de achtergrond. Omdat langs de onderrand nog de rieteinden met schuimkoppen zijn afgebeeld, is deze voorstelling een voortzetting van die op het mondstuk. De golven en het riet gaan ongemerkt over in rotsgrond met een bloeiende prunus en andere bloemdragende planten die weer in goud geaccentueerd zijn. Het relatief hoge reliëf van de voorstelling versterkt de dieptewerking op buitengewoon knappe wijze. Ontzag wekt ook het rondom doorlopende van de voorstelling en natuurlijk de nauwe relatie tussen beide onderdelen.

Het hoofdmotief, de karper is in Japan het symbool van de volharding. Volgens de traditie zouden karpers, in het Japans Koi, ieder jaar over de watervallen in de Hunang-he springen om hun paaiplaatsen te bereiken. Het verhaal ging verder dat ze bij het passeren van de stroomversnelling met de naam Drakenpoort in heuse draken zouden veranderden. De karper was daardoor mede een teken van succes. De pantserachtige schubben van de karper maakte hem voor de Japanse samoerai tot een zinnebeeld van krijgshaftigheid.

Inlegwerk van goud in zilver was een favoriete bezigheid voor de Japanse edelsmid die zijn vak verstond. Deze pijp scoort hoog en is een waardig voorbeeld van de duurste soorten kiserus die er bestaan. Vraag daarbij blijft natuurlijk: wie rookte uit een dergelijke opvallende pijp? Vermogende rokers, dat zondermeer, maar of zij tot de elite behoorden of tot de nouveau riche, dat wordt door de pijp niet verraden maar ligt in het cultuurgevoel zelf verborgen. Voor de West-Europeaan zijn dergelijke cultuurpatronen moeilijk invoelbaar.

Amsterdam, collectie Amsterdam Pipe Museum APM 19.645

hoogtepunten

voorhistorisch

archeologisch

pijpen van klei

keramische rookpijpen

porselein als materiaal

het magische meerschuim

europese houten pijpen

andere europese pijpen

pijpen uit noord- en zuid-amerika

pijpen uit afrika

pijpen uit azië

pijpenmakersgereedschap

tabacologische voorwerpen

curiosa en varia

1

Afbeeldingen 1 / 4

Kiseru van de chiqueste soort
Detail van de gouden karper
Decoratie op de steel bij de ketel
Rotsgrond met bloeiende planten