Amsterdam Pipe Museum
$('#mast1').cycle({
			delay: 0,
			speed: 3000
		});
$('#mast4').cycle({
			delay: 0,
			speed: 4000
		});
$('#mast7').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 4000
		});
$('#mast10').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 3000
		});
home > museum > verzamelaars en hun passie

Nawoord

De rol van het museum

Het verzamelen laat dus een cirkelgang zien. Een verzamelaar raakt geïnteresseerd en vaak ongemerkt start een verzameling die tot een passie uitgroeit. Het onderwerp wordt verder uitgediept of men verzamelt voor het genoegen door. Bij sommige verzamelaars mondt dat uit in de publicatie over een deelaspect of anders de intentie daartoe. Na een periode van grote activiteit neemt de verzamelaar meestal afstand, het werk is gedaan, het product geleverd en de verwondering maakt geleidelijk plaats voor verveling. De hartgrondige belangstelling en soms ook de hebberigheid verslappen, het resultaat stoft in en al gauw is de tijd rijp de verzameling weer op de markt te brengen. Zij wordt verspreid onder nieuwe gegadigden en zo is de cirkel rond.

Een museum kan deze cirkelgang doorbreken door als permanente instelling objecten of hele verzamelingen uit de roulatie te nemen en een bestendige toekomst te geven. Door zorgvuldige selectie van het materiaal dat anderen bijeen brachten stelt het museum een afgewogen beeld van de materiële cultuur van een bepaald fenomeen samen. Deze selectie is als het goed is gebaseerd op een collectiebeleid dat minder persoonlijk is gekleurd dan de intentie van de particulier.

De Stichting Pijpenkabinet, beheerder van het Amsterdam Pipe Museum, vervult die taak op het gebied van de rookpijp en stelt zich ten doel de materiële cultuur van het pijproken uit alle windstreken bijeen te brengen en voor het nageslacht te bewaren. Voor deelcollecties met een sterke referentiewaarde, zoals de Nederlandse bodemvondsten, geldt een encyclopedisch uitgangspunt, een wijze van verzamelen die in de huidige museale praktijk nog maar zelden voorkomt; opgezette beestjes en munten lijken de enige geaccepteerde uitzondering. Op andere terreinen is de selectie strenger, dan worden alleen de representatieve voorbeelden bewaard. De diepgaande collectie is bedoeld om het kennisweb over productie en gebruik van de pijp als cultuurdrager vast te leggen of waar nodig te reconstrueren. Dit streven staat ten dienste van de maatschappij, waar pijprokers en verzamelaars maar ook onderzoekers en collega-musea meer willen weten over het onderwerp.

De verzamelingen en collecties waarover dit artikel gaat, toont de anekdotische zijde van het verzamelen. Het gaat over de pedigree van de voorwerpen en de appreciatie in de tijd dat het materiaal bijeen werd gebracht. Een aardig verhaal waarin de mens als verzamelend wezen een centrale rol speelt. Binnen de museumcollectie vervullen deze particuliere verzamelingen een dubbele rol. Als groep van één pijpenverzamelaar hebben zij een ensemblewaarde die kleur en invulling geeft aan de persoon die ze bijeen bracht. In haar verzamelbeleid volgt het museum echter geen persoonlijke passie omdat de collectie dan te onevenwichtig wordt. De hoofdreden de objecten in de museumcollectie op te nemen is dat zij naadloos aansluiten bij de verzameldoelstelling van het museum en daaraan een wezenlijke bijdrage leveren.

Evenals bij de verzamelaar is de visie van de museumconservator nooit geheel vrij van eigen inzichten. Dat hebben talloze conservatoren van musea al bewezen door deelcollecties van te grote omvang aan te leggen, anderen hebben dat gedaan door deze met ontzameling uit te dunnen. Beide exercities waren vaak een pas op de plaats. Collectioneren op museaal niveau is een kunst en geen eenvoudige opdracht. Een verzamelaar is altijd te vroeg of te laat, maar ook te actief of te passief. In veel gevallen slaat men aan het verzamelen op een moment dat de kansen in feite al voorbij zijn, de keuze beperkt is en vooral de prijs sterk opgelopen.

Ondanks de talloze verkopingen van museale collecties die het afgelopen decennium hebben plaatsgevonden en ook nog zullen plaatsvinden, zal de Stichting Pijpenkabinet er naar blijven streven haar collecties bijeen te houden en deze als een museaal instrument haar functie te laten vervullen. Als archief van driedimensionale objecten, als onderzoeksbasis en als plaats van genoegen voor verzamelaars en geïnteresseerden om er welkom te zijn voor nadere verdieping maar ook voor het simpelweg genieten en verwonderen. Daar wordt aan toegevoegd de presentatie op het web zodat de functie van kennisoverdracht niet tot de museumlocatie beperkt blijft.

1

Afbeeldingen 1 / 7

Van gebruiksding naar museumobject
Van luxe object naar vitrinestuk
Van wegwerpartikel tot depotstuk
Van bedrijfsbezit naar museumobject
Van prinselijk bezit naar museaal
Van particulier naar museumobject
Ooit geschenk nu museumvoorwerp