Amsterdam Pipe Museum
$('#mast1').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 2000
		});
$('#mast4').cycle({
			delay: 0,
			speed: 3000
		});
$('#mast7').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 4000
		});
$('#mast10').cycle({
			delay: 0,
			speed: 2000
		});
home > museum > verzamelaars en hun passie

Gevarieerde collecties

Folklore als aandachtsgebied

In de stroom van verzamelaars en verzamelingen uit de naoorlogse periode zijn ook enkele personen geweest die met gevoel voor kwaliteit een bijzondere verzameling hebben opgebouwd. De verzamelaar Harry Tupan is daarvan een mooi bijvoorbeeld. Begonnen in de jaren zeventig als tiener met het sparen van pijpenkoppen ontwikkelde hij zich al snel naar een nieuw niveau. Naast kwaliteitszin is een serieuze onderzoeksbelangstelling hem eigen, meer dan bij menige andere liefhebber. In de jaren dat hij met de archeologie van de pijp bezig was diepte hij verschillende onderwerpen uit. Zo schreef hij over de Groningse pijpenmakers en publiceerde later over de pijpenmakerij in Leiden. Dankzij zijn bredere horizon stond hij ook open voor andere facetten van de rookcultuur. Zo was hij een van de eerste Nederlandse verzamelaars met een collectie Franse figuurpijpen. Zijn meest kenmerkende studie gaat echter over een volkskundig aspect van de pijp.

Het fenomeen van de bruidegomspijp werd de specialiteit van Tupan, mede door zijn woonplaats in Drenthe. Speurend in de Achterhoek en de noordelijke provincies bracht hij een prachtige verzameling van deze bruidegomspijpen bijeen. In een tijd van vernieuwing wilden de bezitters die folkloristische voorwerpen graag doorgeven, zeker aan een jeugdig iemand. Ook hier kenmerkt de verzamelaar Tupan zich als iemand die niet alleen naar de objecten op zoek is, maar die ook bezig is met de kennis die er achter steekt. Volhardend bracht hij de louter door mondelinge overlevering bestaande informatie boven water die met dit merkwaardige huwelijksgebruik samen hing. Uiteindelijk bundelde hij dat tot een rijk geïllustreerde monografie over de bruidegomspijp. Zonder zijn speurzin zou het laatste stukje geschiedenis rond dit gebruik definitief verloren zijn gegaan, terwijl veel van de kwetsbare pijpen uit het zicht verdwenen zouden zijn.

Een ander hoogtepunt bereikte Tupan in 1983 met zijn tentoonstelling in het Drents Museum waar onder de titel Wolken van genot een prachtig cultuurhistorisch overzicht van het tabaksgebruik in Nederland werd getoond. De basis werd gevormd door materiaal uit het museum in Assen, aangevuld met bruiklenen uit diverse andere musea waarvan het Niemeyer Tabaksmuseum de belangrijkste leverancier was. De gelijknamige publicatie die daarbij uitkwam is nog altijd een veel geraadpleegde bron.

Door veranderde interesse besloot Harry Tupan zijn verzameling in de jaren 1980 van de hand te doen. Zijn prachtige bibliotheek over pijpen en tabak werd in 1994 bij Bubb Kuijper in Haarlem geveild. Tegenwoordig zijn de meest representatieve bruidegomspijpen in het Amsterdam Pipe Museum ondergebracht waar zij nog altijd een belangrijk aspect van de expositie uitmaken. Daarnaast zijn ook talloze andere, historische voorwerpen uit zijn collectie overgenomen, waarvan enkele tot de kernstukken van het Amsterdam Pipe Museum behoren.

1

Afbeeldingen 1 / 7

Pijpenkop met vioolspeler in reliëf
Drentse bruidegomspijp in kastje
Staphorster bruidegomspijp
Schuifkistje met bruidegomspijp
Manchetpijp om in bed te roken
Tabakspijp met portret van Dantan
Plateel pijpenrekje uit Gouda

Collectie
Amsterdam Pipe Museum

Objecten uit de collectie Tupan