Amsterdam Pipe Museum
$('#mast1').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 3000
		});
$('#mast4').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 3000
		});
$('#mast7').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 4000
		});
$('#mast10').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 2000
		});
home > museum > verzamelaars en hun passie

Fascinatie voor klei

Een verzameling om het verhaal

De pijp als praatstuk is wellicht het motto waaronder de Luikse advocaat André Joiris zijn verzameling startte. Deze ongetrouwde jurist, goed verzorgd door zijn huishoudster, kon zich naast zijn werk wijden aan zijn liefhebberijen. Als kunstkenner en verzamelaar kocht hij twintigste eeuwse schilderkunst maar daarnaast had hij nog een tweede passie: de politieke en sociale geschiedenis van Wallonië en Frankrijk uitgebeeld in de pijp. Ruim twintig jaar lang zocht hij bij antiquairs naar figurale pijpen om de historie van het Franstalige gebied te illustreren. Na verloop van jaren kreeg Joiris de meest toepasselijke pijpen rechtstreeks telefonisch aangeboden door antiquairs in Parijs, Londen en Brussel.

In zijn overvolle werkkamer met uitzicht op een rustiek pleintje had hij zijn trouvailles tentoongesteld, niet in vitrines maar in boekenkasten met glazen deuren, neergezet op de planken voor de ruggen van de boeken. Geen esthetisch verantwoorde presentatie, maar eerder amusant doordat de talloze figuurpijpen een bonte tribune van gezichten vormden. Bruinleren boekenbanden van saaie juridische handboeken vormen de achtergrond van dit decor. Vanuit zijn bureau had hij zicht op die tribunes en zij dienden hem tot praatstuk. Overigens waren zij lang niet altijd aanleiding voor een verhaal. Joiris was vooral geïnteresseerd in de betekenis van de uitbeeldingen en zolang die niet volledig naar tevredenheid was ontrafeld, stelde hij tijdens het tonen van zijn collectie een onafzienbare reeks van vragen. Wat hij zeker niet kon hebben is twijfel over de voorgestelde, de advocaat was een man die niet van discussie hield.

Kenmerkend voor de collectie van Joiris was dat hij pas tevreden was met het mooiste exemplaar. Vandaar dat de advocaat pijpen vaak meerdere keren kocht omdat er steeds weer een beter exemplaar op de markt kwam. Bij kleipijpen was dat vervangen voor beter een dankbare taak want het ging uiteindelijk om een breekbaar product. De afdankertjes werden in een grote kartonnen doos gelegd, wachtend op een verzamelaar om te ruilen. Achter het glas van de kasten werden de pijpenkoppen op de bekende opengevouwen haarspelden gezet om daarna nooit meer van hun plaats te komen. Niet verwonderlijk dus dat er weinig ordening in de collectie te vinden was.

Joiris kwam onverwacht aan zijn einde. Een door zijn toedoen veroordeelde crimineel was na jaren vrijgekomen en had hem telefonisch bedreigd. Het veroorzaakte hem een hartstilstand, hij werd aangetroffen met de telefoonhoorn nog in de hand. Niet lang daarna kwamen zijn collecties bij veilinghuis Michel l'Homme onder de hamer, dat was in 1995. Etsen van Kandinsky, schetsen van Picasso en zo meer vonden hun weg naar musea en collectioneurs. Vandaar verspreidden ook de pijpen zich weer in het verzamelcircuit en begon het determineren van de voorgestelden opnieuw. De collectie van het Amsterdam Pipe Museum werd bij die gelegenheid verrijkt met een interessante groep Belgische en Franse stukken. Het belang van de verzameling van maître Joiris zat hem in de voorselectie, de keuze die hij jarenlang maakte uit het marktaanbod voor de pijp die onlosmakelijk verbonden was met een verhaal. Die verhalen leven nu voort in het Amsterdam Pipe Museum.

1

Afbeeldingen 1 / 7

Portretkop van Abd-El-Kader
Karikatuur van Jan Klaassen
Portretpijp van Léon Gambetta
Portretpijp van koning Henri IV
De Belgische koning Leopold II
Wapenpijp door Gisclon uit Lille
Borstbeeld van generaal Jellicoe

Collectie
Amsterdam Pipe Museum

Pijpen uit de collectie van André Joiris