Amsterdam Pipe Museum
$('#mast1').cycle({
			delay: 0,
			speed: 3000
		});
$('#mast4').cycle({
			delay: 0,
			speed: 2000
		});
$('#mast7').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 4000
		});
$('#mast10').cycle({
			delay: 0,
			speed: 2000
		});
home > museum > verzamelaars en hun passie

Tot aan de Tweede Wereldoorlog

De tabakspijp voor de verwondering

De belangrijkste Nederlandse pijpenverzamelaar van voor de oorlog is Henk van der Hoef, een rijkleding expert van de hoogste orde uit Zeist. Zijn passie voor de pijp startte al aan het begin van de twintigste eeuw en hij ontwikkelde zich als een fanatiek verzamelaar. In tegenstelling tot tegenwoordig was het verzamelen toen een kwestie van overal vragen wie je aan iets kon helpen. De antiekhandel fungeerde nog maar beperkt, bovendien was de rookpijp eerder een courant gebruiksvoorwerp dan een winstwaardige curiositeit. Met zijn fanatisme moet Van der Hoef in Nederland een uitzondering zijn geweest.

Van der Hoef was maker van rijkleding voor de betere stand en had dus veel relaties tot in de hoogste kringen toe. Die contacten brachten hem menig pijpje aan. Een van zijn klanten was prins Bernhard, zelf fervent pijproker dus ongetwijfeld een gewillige gesprekspartner tijdens het passen van kostuums. Eind jaren dertig doneerde de prins hem een porseleinen pijpenkop met zijn voorouderlijke wapen erop. Van een andere relatie kreeg hij een eenvoudig pijpje toegestoken dat te boek stond als peace pipe. Deze pijpen waren door een vader van een gesneuvelde soldaat uit het Engelse leger als aanmoediging aan de frontsoldaten uitgedeeld. De exclusieve kwaliteit van de porseleinen kop en de wonderlijke curiositeitswaarde van de vredespijp kenmerken de variatie binnen de collectie Van der Hoeff.

Verder liep Van der Hoef zoals toen gebruikelijk was de boedelverkopen en veilingen af. Gepassioneerd als hij was bracht hij in meer dan vijftig jaar de mooiste verzameling bijeen die tot op dat moment in Nederland aangelegd was. Tegen het eind van zijn carrière kocht Van der Hoef steeds vaker de pijpen van zijn collega-verzamelaars op. Uiteindelijk telde zijn verzameling toen hij zelf hoogbejaard was zo'n duizend voorwerpen, naast pijpen overigens ook tabaksdozen en objecten die met het maken van vuur verband houden. Op dat moment uitte de trotse verzamelaar in een interview dat er voor hem in Nederland niets meer te vinden was.

Prachtig zou het zijn wanneer we het dagboekje van Van der Hoef konden doorlopen om te lezen over zijn trouvailles en ons te vergapen aan de voor ons nu wezensvreemde lage prijzen die oude pijpen toen deden. Helaas, van de verzameling bleef een dwarsdoorsnede bewaard maar zonder enige notitie over het moment van aankoop om nog maar over de herkomst te zwijgen. Dat is vooral spijtig voor wie zich in de achtergrond van de voorwerpen wil verdiepen. Herkomst of een juiste datering zijn nu uitsluitend nog op stilistische gronden te bepalen.

In zijn woonhuis in Zeist had Van der Hoef zijn collectie in een speciale kamer opgesteld, waar alle wanden met pijpen waren behangen. Wanneer hij zijn rariteitenkabinet toonde werd een eindeloze reeks anekdotes opgedist. Helaas, hoe vaak ook verteld, niets is opgetekend en zo bleef alleen het materiaal zelf bewaard, het verhaal ging in rook op. Na het overlijden van Van der Hoef heeft zijn zoon de verzameling nog een tijdje onder zijn hoede gehad, maar uiteindelijk besloot de familie het geheel te verkopen. Dat gebeurde in 1960. Via een omweg kwam pas jaren later een aardig overzicht van zijn bezit in het Amsterdam Pipe Museum terecht. Wanneer we de oude foto's van zijn pijpenkamer bestuderen, herkennen we talloze voorwerpen die nu in het Amsterdamse museum worden geëxposeerd.

1

Afbeeldingen 1 / 7

Meerschuim vrouw met druiventrossen
Vroege figurale porseleinen pijp
Jachtpijp gesneden uit hertshoorn
Boheemse figuurpijp van porselein
Porseleinen kop uit Pirkenhammer
Rustieke houten portretkop
Bizarre Hongaarse figuurpijp

Collectie
Amsterdam Pipe Museum

Pijpen uit de verzameling van Van der Hoef