Amsterdam Pipe Museum
$('#mast1').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 4000
		});
$('#mast4').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 2000
		});
$('#mast7').cycle({
			delay: 0,
			speed: 3000
		});
$('#mast10').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 3000
		});
home > museum > verzamelaars en hun passie

Tot aan de Tweede Wereldoorlog

Presidentiële belangstelling

In de negentiende eeuw wordt de tabakspijp wel versierd met een vaak maatschappelijk geëngageerde boodschap. Rokers droegen hiermee hun politieke, sociale of culturele interesse uit. Daarnaast werden deze pijpen al gauw een curiositeitsartikel om te worden verzameld. De bijzondere verzameling politieke pijpen die in Musée Carnavalet in Parijs bewaard wordt, is daarvan een prachtig voorbeeld. Het verzamelen van pijpen was een liefhebberij tot in de hoogste kringen toe, zeker die van politici. In het Amerikaanse blad Metropolitan Magazine verscheen bijna een eeuw geleden een artikel over de pijpenverzameling van president Theodore Roosevelt, die leefde van 1858 tot 1919. Een eenvoudig artikel met erbij enkele foto's van pijpen uit zijn collectie. Hoewel het verzamelen van pijpen voor sommigen wat infantiel lijkt, is dat zeker niet het geval. Roosevelt koesterde een speciale interesse in deze voorwerpen juist vanwege het politieke engagement dat daarin besloten lag. Zijn verzameling kreeg daardoor extra betekenis als de politiek gekleurde hobby van een vooraanstaande staatsman.

Het genoemde tijdschriftartikel beeldt een dertigtal voorwerpen af en dat moet ook ongeveer de omvang van de verzameling van Roosevelt geweest zijn. De voorkeur van de president voor politieke onderwerpen blijkt bijvoorbeeld uit een eenvoudig portretpijpje met het hoofd van Stephen Grover Cleveland die tweemaal tot president van de Verenigde Staten werd verkozen. Voor de politicus Roosevelt was een dergelijke pijp natuurlijk een belangrijke mascotte van een illustere voorganger, zij het dan met een andere politieke kleur. Hoopte hij ooit om zelf eens in een pijp te worden vereeuwigd, dan toch zeker niet op deze eenvoudige en weinig heroïsche wijze.

Een ander opmerkelijk stuk uit zijn verzameling is een portretkop geïnspireerd op keizer Napoleon, compleet met de kenmerkende tweekante steek dwars op het hoofd. Onder het borstbeeld identificeert een smal rechthoekig naambordje de ware voorgestelde: "MKINLEY", de 25ste president van de Verenigde Staten. William McKinley regeerde van 1897 tot 1901 als afgevaardigde van de Republikeinse partij. In 1900 werd hij voor een tweede termijn gekozen, doch nog geen jaar later raakte hij dodelijk gewond en overleed. Voor Theodore Roosevelt zal deze pijp een bijzondere betekenis hebben gehad. McKinley was zijn directe voorganger; Roosevelt volgde hem al binnen een uur na zijn overlijden op.

Andere pijpen in de verzameling van Roosevelt hebben een relatie met de Europese politieke geschiedenis. Een gesteelde kleipijp met verschillende Duitse en Franse vorsten en de tekst "LES TROIS MAUDITS" heeft betrekking op de tijd kort na 1870. Ook die uitbeelding heeft zijn politieke verhaal want staatslieden die bij de Frans-Duitse oorlog betrokken waren, werden door de Franse Republikeinen verfoeid. De drie bandieten zijn keizer Wilhelm I, keizer Napoleon III en Bismarck. Deze pijp is gemaakt door de Franse firma Fiolet maar is voor de Amerikaanse markt een vreemde eend in de bijt. De politieke betrokkenheid zal door de meeste Amerikanen niet begrepen zijn, al mogen we dat van Roosevelt niet veronderstellen.

Roosevelt bezat ook wel pijpen die gewoon aardig waren om te zien en tot het curiosagoed in de verzameling behoorden. Een voorbeeld daarvan is een pijp met Adam en Eva en de slang, niet meer dan een symbool voor het goed en het kwaad. Een dubbele Hollandse krul met de afbeelding van Mercurius en Neptunes is vooral een mooi voorbeeld van de onverwachte vorm die de kleipijp kan aannemen. Door een ongelooflijk toeval verscheen de verzameling van Roosevelt meer dan tachtig jaar na zijn dood plotseling op de markt. In de tussentijd was dat materiaal volstrekt vergeten, vandaar dat de handelaar zich niet bewust was van de herkomst. Dankzij het tijdschriftartikel kon met zekerheid worden vastgesteld van welke illustere Amerikaan dit materiaal afkomstig was. Niet alleen het ensemble stemde overeen, zelfs de defecten aan sommige pijpen waren identiek.

1

Afbeeldingen 1 / 7

Portretpijp Grover Cleveland
Portretpijp president McKinley
De drie maudits van Fiolet
Portretpijp Cyrano de Bergerac
Engels borstbeeld van ene Barnum
Adam, Eva en de slang
Dubbele krul van Goedewaagen

Collectie
Amsterdam Pipe Museum

Pijpen uit de verzameling van president Roosevelt