Amsterdam Pipe Museum
$('#mast1').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 4000
		});
$('#mast4').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 2000
		});
$('#mast7').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 2000
		});
$('#mast10').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 3000
		});
home > museum > vincent van gogh

Terugblik

Terugblik

We hebben gezien dat pijp en tabak voor Vincent van Gogh van groot belang zijn geweest. Hij groeide er mee op en het pijproken bleef voor hem een levenslange passie. Voor sommigen was hij de eeuwige pijproker, voor anderen gold dat minder bijvoorbeeld als hij zich niet goed voelde. Het roken in goede tijden is overigens kenmerkend voor de pijproker. Pijproken is uiteindelijk rustroken, ontspanning en dat genieten past alleen bij een goed gemoed. Voor rust en contemplatie na het werk, soms tijdens. Vincent van Gogh had dat persoonlijk ervaren en goed begrepen.

In de loop van zijn leven zien we de keuze voor zijn rookinstrument veranderen. In de Brabantse of beter Hollandse periode domineert de eenvoudige kleipijp, het Hollandse rokertje bij uitstek dat toen nog een algemeen gebruiksvoorwerp was. Eenmaal in Frankrijk omringd door kunstenaars ontwaken nieuwe liefdes voor de tabakspijp. De dan populaire mérisier heeft hij jarenlang gerookt. De stoere vorm van deze pijp en de licht aanzoetende smaakkwaliteiten maken dat verklaarbaar. Ook het robuuste voorkomen van een dergelijke pijp droeg bij tot de populariteit. Later gaat zijn keuze uit naar een nog luxere tabakspijp, de bruyère. Voor de Hollandse roker uit die periode is die verandering van pijpkeuze tamelijk mondain en daarmee was Vincent zijn tijd vooruit. Toch is deze houding begrijpelijk als we bedenken dat hij zich in kunstenaarskringen begaf, waar de liefde voor de tabakspijp meer uitgesproken was dan bij de gewone man.

Bij Vincent van Gogh kunnen we zijn rookgedrag dus nauwgezet volgen, zowel in zijn correspondentie als in zijn talloze kunstwerken. Die wonderijke tweestroom aan bronnen maakt het nu mogelijk de passie van Vincent van Gogh voor zijn tabakspijp terug te halen. Voorbeelden uit de rijke collectie van het Amsterdam Pipe Museum maken het tevens mogelijk de pijpen in kwestie erbij te betrekken. Onverwacht is dat de impressionistische wijze van schilderen ruimte voor speculaties laat. Soms is het zelfs onmogelijk een pijp uit een kunstwerk met zekerheid te determineren. De schilderkunstige vrijheid maakte de afbeelding van een pijp tot een onderdeel van het kunstwerk, niet tot een realistische weergave van het object. Ook dat aspect wordt in dit artikel duidelijk gemaakt.