Amsterdam Pipe Museum
$('#mast1').cycle({
			delay: 0,
			speed: 4000
		});
$('#mast4').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 4000
		});
$('#mast7').cycle({
			delay: 1000,
			speed: 4000
		});
$('#mast10').cycle({
			delay: 0,
			speed: 4000
		});
home > museum > vincent van gogh

De pijp bij andere schilders

Haagse collega's met een pijp

Als pijproker heeft Vincent uiteraard een focus op de pijp van zijn bevriende collegaˈs. Sommigen portretteren zichzelf met een pijp, andere tekenen modellen terwijl zij een pijp roken. Niet verwonderlijk, want de tabakspijp vervulde in de negentiende eeuw nog een belangrijke rol. Het zijn deze details die Vincent direct opvallen. Vol enthousiasme schrijft Vincent aan broer Theo (brief 257, augustus 1882)

Er is zooals ge mogelijk weet eene tentoonstelling van de teekenmaatschappij. Er zijn prachtige Israels - o.a. het portret van Weissenbruch, met een pijp in den mond & zijn palet in de hand.

Het gaat om een portret van Jan Hendrik Weissenbruch door Jozef Israëls, waarop de oudere, gedistingeerde Haagse schilder een schijnbaar eenvoudig hangpijpje rookt met een metalen deksel en kettinkje (afb. 46). Een rookwolkje dwarrelt tussen zijn lippen door. In werkelijkheid gaat het om een pijp met een porseleinen kop, afgedekt met een metalen vonkenvanger (afb. 47). Met dit luxere rookgerei onderscheidde de Haagse schilder zich van de gewone Hollandse kunstenaars die vooral kleipijpen rookten.

Vincent is een groot liefhebber van de wat oudere Jozef Israëls. Zo bewondert hij een ets van een boer die zijn pijp aansteekt (afb. 48). In een schrijven (brief 326, maart 1883) aan Theo meldt Vincent:

Schreef ik U reeds over die twee groote etsen van Israels, een man die zijn pijp aansteekt en een interieur van een arbeiderswoning. Wat zijn die mooi.- Ik vind het zoo almagtig mooi van Israels dat hij doorzet met etsen.

Het is een tafereel dat bij Vincent mede in de smaak valt, omdat hij zelf ook veel vergelijkbare scènes heeft geschilderd: een keuterboer in een bedompt vertrek van een armzalige boerderij. De boer zit hier op een stoel voor de open haard en steekt zijn pijp aan met een gloeiend kooltje vastgehouden met een enorme pook. De pijp is te schetsmatig om goed herkenbaar te zijn. Vincent had zelf talloze vergelijkbare boeren, vissers en knechten getekend met een pijpje.

1

Afbeeldingen 1 / 3

Afb. 46 Portret van Weissenbruch
Afb. 47 Duits hangpijpje met kap
Afb. 48 Ets door Jozef Israëls