Amsterdam Pipe Museum
$('#mast1').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 3000
		});
$('#mast4').cycle({
			delay: 0,
			speed: 3000
		});
$('#mast7').cycle({
			delay: 0,
			speed: 2000
		});
$('#mast10').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 4000
		});
home > museum > vincent van gogh

De pijp als remedie

De pijp geeft Vincent concentratie bij zijn werk

Als in zijn jonge jaren, wanneer hij hard studeert om priester te worden, vindt Vincent concentratie in het roken. Als 24-jarige jongeman schrijft hij vanuit Amsterdam een brief aan broer Theo, die hem nog jaren zal ondersteunen met het sturen van geld en nuttige dingen (brief 133, oktober 1877):

Maak geen haast met het sturen van den tabak, heb nog voorraad, dat is een goed en nodig hulpmiddel bij studeeren.

Als Vincent lekker aan het werk is, blijft hij uren aan het tekenen, soms de hele nacht door. Zijn pijp is daarbij zijn metgezel die hem helpt zich te concentreren. In een brief aan broer Theo verwoordt hij het zelf zo (brief 355, juni 1883):

Maar juist als men zoo door het werk getrokken wordt moet men er aan blijven tot men er om zoo te zeggen bij neervalt. Ik zal van nacht wel weer weinig slapen door de teekening. Maar het is heel gezellig met een pijpje s nachts als alles stil is, en het morgen worden en opgaan van de zon is goddelijk. Nu kerel, voorspoed in alles, adieu.

Diverse malen schilderde Vincent een landschap bij zonsopkomst, zoals een geel tarweveld (afb. 43) of een veld met klaprozen (afb. 44).

Met zijn labiele geestesgesteldheid zijn er ook tijden dat Vincent niet goed voor zichzelf zorgt. In 1886 studeert hij in Antwerpen aan de kunstacademie en gaat zo op in zijn tekenwerk dat hij zichzelf verwaarloost. Uiteindelijk komt hij bij de dokter terecht die constateert dat hij eenvoudigweg is uitgehongerd. Aan Theo durft Vincent wel toe te geven hoe het zo gekomen is (brief 558, februari 1886):

Nu heb ik het erger gemaakt door veel rooken, waar ik juist te meer aan deed omdat men zoodoende van zijn leege maag geen last heeft.

Vincent is als rechtgeaarde calvinist sterk gericht op zijn plicht, in zijn geval de noodzaak te tekenen en schilderen. In een brief aan Theo, geschreven vanuit Arles (brief 687, september1888) vat hij mooi samen dat hij zijn pijp ook ziet als een welverdiende beloning na gedane arbeid:

of men nu wel exposeert of niet, we moeten productief zijn en daarna heeft men het recht in rust een pijpje te roken.

Productief was Vincent in zijn laatste jaren zeker. In nauwelijks tien jaar, tussen 1880 en 1889, maakte hij circa 900 schilderijen en 1100 werken op papier!

1

Afbeeldingen 1 / 2

Afb. 43 Tarwevelden bij zonsopkomst
Afb. 44 Velden bij zonsopkomst