Amsterdam Pipe Museum
$('#mast1').cycle({
			delay: 0,
			speed: 4000
		});
$('#mast4').cycle({
			delay: 0,
			speed: 3000
		});
$('#mast7').cycle({
			delay: 0,
			speed: 2000
		});
$('#mast10').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 4000
		});
home > museum > de museumorganisatie

Jaaroverzicht Stichting Pijpenkabinet 2011

Algemeen
Voor de Stichting Pijpenkabinet passeerde het jaar 2011 met twee expliciete aandachtspunten. De eerste is de meest spraakmakende, namelijk de aankoop en inbedding van een belangrijk deel van de collectie van het voormalige Niemeyer Tabaksmuseum. De tweede was de voortgang in de digitalisering.

Bestuur
Het bestuur vergaderde in 2011 driemaal. Na twee vergaderingen ter kennismaking is Antoon Ott toegetreden tot het bestuur. Vanwege zijn interesse en expertise op het gebied van collectiebeheer wordt zijn toetreding toegejuicht. Antoon heeft onder de naam Artilaw een adviesbureau voor juridische kwesties op cultureel gebied. Gelijktijdig is Anneroos Meyboom uitgeschreven. Voornaamste onderwerpen van overleg waren de eindvaststelling van de subsidie voor het digitaliseringsproject, die volgens de beschikking is afgerekend. Diverse projecten en subsidieprogramma's zijn in overweging genomen, waaronder aan het eind van het jaar de rijkssubsidie onder de zgn. basisinfrastructuur. Hoewel het Pijpenkabinet aan alle voorwaarden voldoet om hiervoor in aanmerking te komen, is - gezien de sterke bezuinigingen van OCW - besloten om geen energie in een aanvraag te steken. Het ondernemingsplan is verder ontwikkeld, onder meer met extern advies van Margriet Kapteijns.

Aanwinsten en collectiebeheer
De aankoop uit het Niemeyer Tabaksmuseum in Groningen is zonder twijfel de grootste museale verwerving ooit in onze branche en voor het Pijpenkabinet de grootste aanwinst sinds het ontstaan. Op 18 januari mochten wij op uitnodiging van het Noordelijk Scheepvaart Museum de collectie bekijken en een keuze maken. Wij kregen de gelegenheid om vóór de openbare veiling objecten tegen taxatiewaarde over te nemen. Na taxatie en finale toewijzing vond de verhuizing plaats op 17 maart, een tweede deel op 3 april. In september verwierven wij ongeveer de helft van de bibliotheek van het Niemeyer Tabaksmuseum. Tenslotte werd nog op 13 november het archief van Niemeyer doorgespit om de pedigree van de objecten aan te vullen. In totaal vonden 400 objecten van museaal belang een passende bestemming in onze collecties. In Nieuwsbrief 15 van mei 2011 is een artikel aan de overname gewijd, inclusief de bespreking van zestien opmerkelijke objecten.
Naast deze mega-aankoop was het rustig op de markt. Aan losse aanwinsten zijn iets meer dan 200 voorwerpen toegevoegd. Zij hebben een grote variëteit maar behoren overwegend tot de categorie C. Enkele speciale stukken zijn een presentatie-porseleinen stummel met tabaksvoorstelling, de fel begeerde kop van Christus door Gambier, een kleine Eskimopijp en een fraaie cloisonnee opiumpijp.
Interessant is verder de verzameling van Ab Venemans uit Amsterdam die op 19 februari 2011 werd overgedragen. Het gaat om een vrijwel compleet overzicht van verpakkingen van kerftabak van de afgelopen dertig jaar. Dominee Venemans heeft de pouches niet alleen puntgaaf bewaard, maar ook volledig gedocumenteerd. Vooral voor de toekomst is deze aanwinst van grote archivalische waarde.
Met de aankopen groeide het aantal objectinschrijvingen van 27.828 naar 28.969. Veel aandacht ging uit naar het maken van de digitale afbeeldingen van de collectie ter illustratie van de beschrijvingen, in alle gevallen met meerdere foto's per object. Het aantal geïllustreerde records steeg van 11.726 naar 15.878. In totaal zijn daarmee in het jaar 2011 ruim 25.000 foto's toegevoegd!

Onderzoek en publicaties
Naast de lopende werkzaamheden ten behoeve van de database en digitalisering schreef de conservator gedurende 2011 zeven artikelen van uiteenlopende aard. Alle artikelen zijn op de vertrouwde website www.pijpenkabinet.nl te raadplegen.

Digitalisering
Hoewel formeel in 2010 beëindigd liep de afronding van het digitaliseringsproject ook in 2011 door. Begin van dit jaar kwam onze bijdrage aan het Geheugen van Nederland online (zie www.geheugenvannederland.nl zoekterm: pijpenkabinet). Een grote taak was de verandering van de objectnummers in verband met het normaliseren van de punt voor het duizendtal. Naast herschrijven van alle gegevensbestanden moesten ook alle foto's hernummerd worden. De totale operatie vergde drie volle werkweken. Bij de digitalisering vormde de fotografie de rode draad in de werkzaamheden. Deze activiteit is onverminderd voortgezet, zodat wij in het voorjaar de grens van 50.000 foto's passeerden en in november zelfs die van 60.000 opnames.
De literatuur unit van het CMS werd dit voorjaar zodanig geperfectioneerd dat een grondige correctieronde kon plaatsvinden. De fouten uit de conversie zijn gecorrigeerd terwijl veel gegevens zijn aangepast en uitgebreid. Daarnaast zijn de recent verschenen titels verwerkt inclusief de aanwinsten uit de Niemeyer bibliotheek. Het aantal titels groeide van 9.163 naar 9.649. Een afbeelding van de kaften uit onze bibliotheek werden aan de database toegevoegd, waardoor het zoeken op titel een visuele steun krijgt. De eerste extern uitgevoerde digitaliseringklus was het beschrijven van een deel van de verzameling sigarenzakjes door een externe medewerker. In totaal werd de database met 230 objectbeschrijvingen uitgebreid (nrs. 27.100 t/m 27.329).

Publiciteit en externe contacten
In 2011 verscheen tweemaal een digitale Nieuwsbrief. De eerste uitgave uit mei is gewijd aan de Niemeyer overname, de tweede verzonden in november, bevat algemene thema's. Ter gelegenheid van de overname van de Niemeyer collectie is een persbericht verzonden dat goed werd opgepakt. Verschillende kranten plaatsten een redactioneel stukje en vooral op internet was de aankoop veelvuldig vermeld. Helaas had deze publiciteit geen enkel effect op het bezoek. Uit de Niemeyer aankoop werden vier minitentoonstellingen gemaakt die tussen 15 juni en 15 december te zien waren. De in beperkte kring verspreide persberichten hierover vonden beperkt respons.
Het totaal aantal bezoeken aan het museum bedroeg 460, waarvan 300 betalend. De verhouding binnenlands/buitenlands bezoek blijft stabiel op 50%. Het webbezoek blijft evenwel aanzienlijk met bijna 50.000 unieke bezoekers per jaar. Dit is ook te merken aan de reacties per e-mail.
Werkbezoeken werden dit jaar gebracht aan Tabaksmuseum in Delft (27-3), museumgoudA (3-2) en verder vier bezoeken aan Niemeyer Tabaksmuseum (18-1, 17-3, 3-4 en 13-11). Door de vrienden van museugoudA werd Benedict Goes uitgenodigd om een lezing te houden (20-5) over de unieke positie van de Goudse pijp. Don Duco ontving (13-7) een groep studenten uit Mainz voor een college over het pijproken als onderdeel van de historische wooncultuur. De cursus pijproken trok op zeven avonden bijna 50 deelnemers die allen enthousiast en gesterkt in het genietend roken het museum verlieten. Contact met verzamelaars is onderhouden door bezoeken verspreid over het land; bezoeken die van beide kanten zeer gewaardeerd werden. Het geeft een inzicht in ieders eigen focus op het verzamelgebied. Speciale bezoekers met een professionele achtergrond waren de archivaris van de gemeente Gouda Sigfried Janzing (15-4), Peter Davey, hoogleraar archeologie aan de University of Man, tevens voorzitter van de International Pipe Academie (2-5), en Barney Suzuki, de voorzitter Pipe Club of Japan (3-10).
Bruiklenen werden verstrekt aan de tentoonstelling 'Indië thuis' in het Geelvinck Hinlopen Museum in Amsterdam. Voor de bijzondere 3D-film Nova Zembla werden de pijpen geleverd gerookt door een van de hoofdrolspelers.