Amsterdam Pipe Museum
$('#mast1').cycle({
			delay: 0,
			speed: 2000
		});
$('#mast4').cycle({
			delay: 0,
			speed: 2000
		});
$('#mast7').cycle({
			delay: 0,
			speed: 4000
		});
$('#mast10').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 3000
		});
home > museum > de museumorganisatie

Jaarverslagen

Jaaroverzicht Amsterdam Pipe Museum 2016

Algemeen
2016 was een prima jaar voor het Amsterdam Pipe Museum. Het museum functioneerde goed met positieve resultaten op alle terreinen. Als vorig jaar boekten we een stijgend bezoekersaantal, een stabiele omzet in de museumwinkel, naar ook verwierven we een prachtige serie aanwinsten voor de collectie. Eveneens ging het werk achter de schermen gestaag door met investeringen in de kennisstructuur en database.

Bestuur en personeel
Het bestuur vergaderde in 2016 twee keer, naast enkele tussentijdse informele overleggen. Onderwerpen die ter sprake kwamen waren het museumregister, ontzameling, bruikleenverkeer, zichtbaarheid aan de gracht en vrijwilligersbeleid.

Benedict Goes nam deel aan verschillende Amsterdamse overleggen tussen musea en vakgenoten. Daarnaast bezocht hij openingen en andere gelegenheden om de contacten met collega in het museumveld en de Amsterdamse cultuur te vervolgen.

In 2016 is een nieuw team van rondleiders opgeleid die vanaf april de museum-rondleidingen verzorgden: Danny van Bemmel, Anna di Carlo, Joséphine Duin, Lina Dunaievska, Tracy Noonan, John Papastylianos. Daarnaast verleende Sybrand Bakker technische assistentie voor de computer. Vrijwilliger IJsbrand van Dijk is gestart met een promotiefilm over het museum.

Aanwinsten
In 2016 groeide de collectie van het Amsterdam Pipe Museum over de volle breedte. In totaal werden maarliefst 425 voorwerpen toegevoegd. In Frankrijk werden twee belangrijke collecties geveild, samen goed voor bijna 150 aanwinsten. Daarnaast werd een gevarieerde groep objecten gevonden door een actieve marktbenadering. Een uitzonderlijke schenking kwam per luchtpost: na zijn bezoek aan het museum schonk een Portugees de pijpen die zijn vader ooit uit Angola had meegebracht!

In Deuil-la-Barre, ten noorden van Parijs werd een in drie generaties opgebouwde, maar onbekende collectie geveild. Uit de breed georiënteerde verzameling werden bijna honderd stukken gekocht zoals die in de jaren 1950 nog te vinden waren. In december vond in Parijs de veiling plaats van de collectie kleipijpen van Alain Demoly, waar wij succesvol kochten. Het is hoogst uitzonderlijk dat twee maanden achter elkaar een pijpencollectie werd geveild.

De nationale en internationale kunst- en antiekhandel zorgde voor de overige aanwinsten. Deze reeks toont grote variatie over vrijwel alle verzamelgebieden. Ondanks de diepgang van onze collectie blijkt er nog altijd aanvulling te vinden, al wordt het verschil met de reeds aanwezige objecten geleidelijk wel kleiner. Dat wijst erop dat de collectie van het Amsterdam Pipe Museum zijn voltooiing lijkt te naderen, al zal dit zeker nooit voor unieke stukken gelden. De aandacht ging dan ook vooral uit naar de hoogste kwaliteit antiek en etnografie.

Verreweg de meest bijzondere aanwinst is een pijp in de vorm van een boot van de Nootka-stam uit Noord-West Canada. Na jarenlang nagenoeg onopgemerkt in het Gouds Museum te zijn bewaard, werd fit object van daaruit weggeruild met een antiquair, van wie wij het rechtstreeks kochten. Met deze aankoop is dit museale object weer terug in een openbare collectie. Een zeldzame Sioux figuurpijp van een gezadeld paard is een andere aanwinst van de Indianen, afkomstig uit een galerie in de VS. In Brussel werden enkele fraaie Afrikaanse pijpen gekocht met als topstuk een prachtige houten figuurpijp van de Tchokwe. Van de Vietnamese bergvolken werd een reeks gewone gebruikspijpen aangeboden, zij zijn illustratief voor lokaal etnografisch rookgerei. In Rome werden enkele Italiaanse bruyèrepijpen aangeschaft, voorbeelden van de vroege Italiaanse houten pijp van zeer gerenommeerde merken.

Naast aankopen werden er ook reeds aanwezige objecten ingevoegd op een eigen nummer waardoor het aantal voorwerpen in de collectiedatabase toenam van 31.926 naar 32.907. Als gebruikelijk zijn de aanwinsten over dit jaar geregistreerd en zichtbaar in de online database.

Collectiebeheer
Met een forse groei van de collectie is dit jaar veel tijd besteed aan het schoonmaken en inschrijven van de aanwinsten. Ondanks het forse aantal aanwinsten is er geen achterstand in de registratie. Verder is doorgegaan onze uitgebreide archeologiecollectie te schonen. Studiemateriaal dat voor de toekomst van belang kan zijn is ingeschreven en gefotografeerd.

Na het afronden van het pedigreeonderzoek vorig kalenderjaar is dit jaar een applicatie gemaakt om taxatiewaarden te archiveren. Het is al lang gebruikelijk de museumvoorwerpen te taxeren, maar met het updaten van deze taxaties gingen de eerdere waarden verloren. Nu blijven de oude waardes in de database behouden. Voor de toekomst geeft dat een beeld van de waardefluctuaties. Een algehele taxatie zal eenmaal in de vijftien jaar plaatsvinden; de jaren 1985, 2000 en 2015 zijn ijkjaren.

Aan het Haags Gemeentemuseum werden vier zilveren tabakspotten uitgeleend ten behoeve van de expositie "Zilverkunst in Nederland" van 17 april tot 21 augustus 2016. De potten maken deel uit van een serie van twaalf die in 1997 op initiatief van de heer Peter Becker tot stand zijn gekomen. Verder was er bruikleenverkeer van kleinere, minder gezaghebbende voorwerpen aan andere musea ook aan buitenmuseale instellingen.

Digitalisering
Een aanzienlijke hoeveelheid tijd is ook dit jaar weer besteed aan het verder uitbouwen van onze digitalisering. In 2016 werden ruim 6.000 nieuwe foto's gemaakt waarmee het totale bestand van online-objectfoto's op meer dan 134.000 kwam te liggen. Het aantal op het web ontsloten objecten steeg van 26.739 naar 27.390 voorwerpen. Die stijging is kleiner dan voorgaande jaren omdat steeds meer foto's per object worden opgenomen. Bovendien zijn in het afgelopen jaar talloze verouderde diascan-afbeeldingen vervangen voor serieopnames.

Het beheer van de beide websites www.pipemuseum.nl en www.pijpenkabinet.nl werd door Weblogics verzorgd. Dankzij een vrijwilliger konden eerdere problemen met de oude site worden opgelost. Dat gaf tevens de gelegenheid met een banner standaard naar de nieuwe website te verwijzen. Wonderlijk genoeg is onze oude site nog altijd een belangrijk medium, mede doordat deze volledig Engelstalig is en daardoor mondiaal beter wordt gevonden.

Onderzoek en publicaties
De conservator besteedde dit jaar elf weken aan onderzoek en het voorbereiden van publicaties. Twee nieuwe artikelen verschenen op het web, Curiosa van pijpaarde uit het Westerwald en De prunus als alternatief rookgerei. Daarnaast werd veel tacit knowledge in de database verwerkt terwijl ook de reeks Object van de maand is bijgehouden.

Voortgaand onderzoek is gedaan naar de twintigste-eeuwse tabakspijp. De opzet voor een boek heeft goede vormen gekregen maar moet nog verder rijpen voor publicatie.

Bezoekfunctie
Dit verslagjaar was het aantal museumbezoekers 3.915 (Museumkaarthouders 1330, IAmsterdam card 2059 en vol betalend 241). Gratis bezoekers: 484, inclusief 285 personen van de Museumnacht. De museumwinkel genereert een aanzienlijke bezoekstroom: ruim 6.500 personen. Onveranderd komt het merendeel van de bezoekers (85%) uit het buitenland, overwegend met de IAmsterdam kaart, maar in toenemende mate ook met de Museumkaart. Alleen gerichte activiteiten zoals een tentoonstelling genereert Nederlands museumbezoek.

Het jarenlange probleem van de zichtbaarheid van het museum aan de gracht is tijdelijk opgelost. Na de schilderbeurt van de gevel is een nieuw stoepbord geplaatst dat het museum adverteert. Het bord hangt er overigens alleen tijdens openingsuren. De geplande banier levert nog altijd te veel problemen op met de vergunningverlening door de gemeente. Zaterdag 15 oktober was de jaarlijkse City Walk met 20.000 deelnemers. Hoewel dat weinig bezoekers opleverde gaf het wel een belangrijke naamsreclame door een groot bord aan de straat.

Ook in 2016 is het jaarlijkse college voor eerstejaars studenten archeologie aan de Universiteit van Amsterdam verzorgd, inclusief museumbezoek. Daarnaast verleende de conservator zijn expertise aan diverse studenten en wetenschappers, zowel voor werkstukken als onderzoek. Tijdens de bijeenkomst van 8 december 2016 van de Salon Museologie sprak Benedict Goes namens het Amsterdam Pipe Museum in een discussiepanel over particuliere musea. Onder de titel De achterkant van het museum hield Benedict Goes op 15 maart 2016 tevens een presentatie voor Amsterdam Rotary.

Van 17 tot 24 april viel de Nationale Museumweek. Het museum was de hele week open met extra aandacht voor een spectaculaire aanwinst van het afgelopen jaar. In een speciale tafelvitrine stond namelijk een prachtige Franse meerschuimpijp tentoongesteld: een chique exemplaar door de Franse koning Louis Philippe geschonken aan een van zijn generaals.

Voor de derde maal participeerde het Amsterdam Pipe Museum in de Museumnacht op zaterdag 6 november. Ons thema dit jaar stond in het teken van de lopende tentoonstelling over snuiftabak. Voor veel bezoekers was het een bijzondere ervaring om snuiftabak uit te proberen. Daarnaast was er de bar tabac met een brede keuze aan gerechten gerelateerd aan tabak en roken zoals gerookte makreel, rookbier en tabakslikeur. Het evenement liep als gebruikelijk van 19 uur 's avonds tot 2 uur 's nachts.

Exposities
In 2016 organiseerde het museum drie mini-exposities in eigen huis. De eerste van 14 maart tot 7 mei Jean Perron herontdekt was naar aanleiding van de aankoop van een cassette met ruim tachtig bladen met ontwerptekeningen van pijpen. Het tekenwerk van de Parijse kunstenaar en pijpenmaker was in 2015 door onze conservator ontdekt. Deze cassette betekent een geweldige boost in de kennis over de meerschuimpijp tussen 1860 en 1875.

Van 12 mei tot 20 augustus was een expositie te zien over pijpen uit Angola. Drie stammen beheersen daar het pipe-design, waarbij tabakspijpen van de Ovimbundu het meest opvallend zijn. Deze tentoonstelling openbaarde weer een stukje depotbezit gerelateerd aan één land.

Tenslotte werd van 27 augustus tot 10 december een tentoonstelling over snuiftabak gehouden. Centraal stond de andere wijze van tabaksgebruik die vanaf 1720 bij heren èn dames uit de hogere sociale lagen populair was. Op deze tentoonstelling was een magnifieke groep artistiek gesneden snuifraspen uit eigen depot geëxposeerd, samen met de andere parafernalia rond het snuiven: snuifpotten, snuifdozen en een exceptionele ‘snuff-mull'. Bezoekers konden zelf tabak snuiven voor een bijzondere reukervaring.

Publiciteit en vermeldingen in de pers
Voor het tweede achtereenvolgende jaar ontving het museum van Tripadvisor het certificaat van uitmuntendheid, voor aanhoudende hoge ranking in de bezoekersbeoordeling! Deze vorm van social media blijft een van onze belangrijkste marketinginstrumenten. Met een kort persbericht gaven wij bekendheid aan deze onderscheiding.

Op 26 januari werd een boekje gepresenteerd waarin negen onbekende musea van Amsterdam zich voorstellen waaronder het Amsterdam Pipe Museum. Dit als vervolg op de straat-expositie in 2015 door het Pinto-Huis.

Sommige van onze persberichten hebben een onverwacht bereik. Zo werd ons bericht over de pijpontwerpen van Perron (maart) zowel in Italië als op de homepage van een online rokersmagazine in de VS gepubliceerd. De aanwinst van de Sioux paardenpijp (oktober) kwam weer niet verder dan de lokale pers en de websites voor rokers.

Op Facebook plaatsten wij dit jaar 45 berichten (vgl. 25 in 2015), waaronder de populaire rubriek ‘Object van de Maand', die allen tevens op de homepage van onze website www.pipemuseum.nl komen.

Het bezoekersaantal van www.pipemuseum.nl is in 2016 fors gestegen tot 117.000 bezoekers. Ook het webbezoek van de oude site www.pijpenkabinet.nl nam ruim toe tot 71.365 unieke bezoekers. Dit betekent dat het webbezoek van de nieuwe website de oude overstijgt. Dat komt mede doordat de bezoekers van de oude site via een nieuw geplaatste banner naar de nieuwe site verwezen worden.

Beheer museum
In augustus en september is onderhoud aan de voorgevel verricht. Naast een schilderbeurt is houtwerk vervangen en zijn de nokvorsten opnieuw gemetseld. De werkzaamheden konden in eigen beheer worden verricht waardoor de kosten minimaal bleven.

Klik hier voor de jaarrekening 2016

1

Afbeeldingen 1 / 3

Tchokwe tabakspijp met figuren
Stummel met badende vrouw
Freehand van Italiaan Baldo Baldi