Amsterdam Pipe Museum
$('#mast1').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 4000
		});
$('#mast4').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 3000
		});
$('#mast7').cycle({
			delay: 0,
			speed: 4000
		});
$('#mast10').cycle({
			delay: 2000,
			speed: 2000
		});
home > nieuws

Nieuws

Dagboekfragment 4: 9 augustus 1973
29 oktober 2019


Fabrikant Dirk van der Want heeft mij de sleutel van de schutting van het voormalige fabrieksterrein van de firma Zenith overhandigd. Ingeklemd tussen een langgerekt pakhuis links en de Volksgaarkeuken rechts in de Goudse Keizerstraat strekt zich daar een wat begroeid stuk grond uit. Vroeger hebben hier twee sympathieke achttiende-eeuwse pandjes gestaan, eeuwenlang als pijpenfabriek ingericht. Vanwege de bouwvalligheid zijn zij afgebroken met het plan ze ooit in dezelfde stijl te herbouwen. De sleutel heb ik gekregen om op het terrein te graven naar de onvermoede geschiedenis van de firma P.J. van der Want Azn., die daar generaties lang heeft gewerkt. Peter, mijn graafmaat en ik zijn de eerste archeologen ooit op dit terreintje. We zetten een tent op het middenterrein op, daar waar je verwacht zeker niets te vinden. Vandaag al een eerste sleuf uitgezet als bij een echte opgraving langs de voormalige zijmuur. Zien wat er voor grondsporen opduiken met de vurige hoop op welgevulde afvalputten of stortlagen met fabrieksafval. In de brandende hitte van de augustuszon een warm werkje. De buren belonen ons die avond, wij mogen in de gaarkeuken eten, bepaald geen zomerse kost maar voldoende voedzaam voor grondwerkers. Trouwens, die gaarkeuken is wel een buitengewoon gezellig hok vol geïnteresseerde oude Gouwenaars. Na een dag buiten vroeg onder zeil.


Dagboekfragment 3: 6 november 1970
22 oktober 2019

De Bijlmermeer is hot bij de Amsterdamse amateurarcheoloog. Er wordt eindeloos wit zand opgespoten om dit vervolgens met donkere teelaarde tegen zandverstuivingen af te dekken en om een spoedige begroeiing te stimuleren. In die zwarte aarde zitten de vondsten verstopt. Vandaag op zo'n landje gelopen, op een hoog stuk, kennelijk in de toekomst het talud van een weg. We noemen ons terrein voor het gemak de gekroonde E omdat de helft van de pijpenkoppen dat hielmerk draagt. De beste vondst van die dag was overigens een zilveren schoengesp, maar de intrigerende vraag die achterblijft is waarom we hier toch steeds datzelfde pijpenmakersmerk vinden. Volgende keer nog maar eens terug om de tweede gesp te zoeken, een paar is een paar nietwaar. Op de vraag van die wonderlijke frequentie van dat pijpenmakersmerk komt misschien ook nog een antwoord.


Dagboekfragment 2: 16 maart 1970
15 oktober 2019

In de ban van het archiefwerk vandaag weer op het Gemeentearchief. Een fris gebouw met grote ramen uitkijkend over de Amstel, verder een naar vers linoleum riekende vloer en grote boekenkasten waarin honderden Amsterdamse boekjes die de namen van alle Amsterdammers van toen opsommen. Inmiddels hebben Maarten en ik ontdekt dat er dikwijls beroepen vermeld staan. Vervolgens kun je het boek met de originele akte opvragen om meer te weten te komen. Dat is ook vanmiddag de opdracht. Combineren en deduceren met de hoop om initialen van de pijpenkoppen de kunnen koppelen aan die papieren personen uit het archief. Jippie, vandaag is het bingo. Rogier Wilkin van Therck, weduwnaar op de Fluwelenburgwal trouwt in 1649 met Elsgie Grien. Hij is analfabeet en tekent daarom met zijn pijpmakersmerk RW monogram, exact zoals ook op de pijpenkop gedrukt is. Het bewijs is geleverd: Amsterdam had dus een pijpenindustrie! Zo zijn een archiefvondst en een gevonden gemerkte pijpenkop van onschatbare waarde.


Dagboekfragment 1: 1 oktober 1969
8 oktober 2019

Een gapend gat aan de Keizersgracht waar vroeger drie vrij onooglijke pandjes stonden en waar nu de toegang versperd is: een ronkende graafmachine schept kiepwagens vol. Soms zijn de vrachtwagenrijders inschikkelijk en vertellen ze je waar ze heen gaan, deze keer niet. Dus geen andere mogelijkheid dan ze te volgen; dat zit niet mee want ze gaan door de IJtunnel het westelijk Havengebied in. Enfin, vanmiddag aan de Basisweg gepost en jawel daar reed er een. Hard fietsen erachteraan. Dat bracht je in een nieuw stuk opgespoten gebied langs de Hornweg met alleen nog de Mobil-Oil op de horizonlijn. Daar wordt de zwarte smurrie van de vrachtwagens gestort. Een vrij territorium waar een bulldozer hopen donkere grond verspreidt. Bij iedere duw hoor je het kraken van de brekende scherven, de rillingen lopen je over de rug. Als de bulldozer weg is mag je het terrein op, wel voorzichtig, achteraan is het drijfzand. Dan is het niet moeilijk om uit de pikzwarte grond keramiek scherven, roemerfragmenten en vooral pijpen te trekken. Het afval van de Gouden Eeuw ooit gestort in een grote rechthoekige beerput. Werkelijk, je tas is in een ommezien gevuld. Zo gemakkelijk is het nog nooit gegaan. Morgen weer!


Zij/Hij ofwel genderverschillen
7 oktober 2019

In oktober, de Maand van de Geschiedenis, zet ook het Amsterdam Pipe Museum bijzondere pijpen in de etalage rond het thema Zij/Hij ofwel genderverschillen. Ook in pijproken bestaat verschil tussen wat mannen en wat vrouwen gebruiken. Vooral in andere werelddelen. Zo roken vrouwen in de Oostkaap van Zuid-Afrika bij rituele bijeenkomsten pijpen van acaciahout versierd met kleurige kralen. De toverkracht wordt overgebracht door middel van de pijp. In Kameroen mogen alleen mannen roken uit pijpen versierd met maskerkoppen en dierfiguren. Vrouwen roken even veel, maar dan uit pijpen uitsluitend met geometrische versieringen, subtieler van decor maar wel zo fraai. Weer anders is het in Japan, waar geisha's heel elegante pijpen roken met een minieme ketel: een trekje en de tabak is al weer op. Al deze pijpen zijn de gehele maand oktober aan de Prinsengracht te zien.


Dagboekfragment van Don Duco, pijpenverzamelaar, stichter Amsterdam Pipe Museum
2 oktober 2019

Vijftig jaar actief verzamelen levert niet alleen een royale collectie op, het is ook een periode waarin je als verzamelaar avonturen beleeft. Elke vondst is een belevenis. Het graven naar pijpenkopen, maar ook de gang naar een antiekmarkt of veiling betekent kans op een trouvaille. Nog weer later ontdek je hoe speciaal het is om op verre reizen een etnografisch rookinstrument te kunnen kopen, nog warm van de gebruiker. Allemaal activiteiten, vaak op onverwachte locaties en met bijzondere mensen. Don Duco schrijft in een serie berichten op Facebook en de website van het Amsterdam Pipe Museum dagboekfragmenten met herinneringen uit de afgelopen vijftig jaar. Daarmee krijgt de verzamelaar van het museum een menselijk gezicht. Volg de komende 50 weken de afleveringen in deze waargebeurde ‘soap'. Let op de titel: Dagboekfragment.


Vijftig jaar Pipemuseum
1 oktober 2019

De vondst van een groot aantal kleipijpen op 1 oktober 1969 is de formele start geweest van ons museum. Deze vondst aan de Amsterdamse Keizersgracht werd vandaag precies een halve eeuw geleden gedaan. Hoe toepasselijk dat het museum nu op wandelafstand aan de Prinsengracht is gevestigd. In die vijftig jaar is er veel veranderd. De bescheiden particuliere verzameling werd een geregistreerd museum met een veelzijdige verzameling rookgerei waarin vrijwel alle culturen van de wereld met voorbeelden vertegenwoordigd zijn. Kortom, het museum biedt the worldwide culture of smoking. In het komende jaar willen we dit evenement vieren met een aantal persimpulsen die ons werk in een breder daglicht stellen.